Το ιρανικό καθεστώς δεν συμπαθεί το Starlink, και δεν είναι καθόλου περίεργο. Όπως δήλωσε στις 30 Σεπτεμβρίου ο Μοχάμαντ Χαφέζ Χακάμι, υφυπουργός Τεχνολογίας, η εξάπλωση του δορυφορικού δικτύου του Ίλον Μασκ αποτελεί «το τελευταίο καρφί στο φέρετρο» της δυνατότητας της Τεχεράνης να ελέγχει τον κυβερνοχώρο. «Αν αυτή η τάση συνεχιστεί», πρόσθεσε ο Χακάμι, «θα αναγκαστούμε να διακόψουμε την ηλεκτροδότηση στην επόμενη κρίση».
Οι ιρανικές αρχές βασίζονται εδώ και πολύ καιρό στον κεντρικό έλεγχο των διαδικτυακών υποδομών της χώρας, προκειμένου να περιορίζουν τις συνδέσεις και να επιβάλλουν εκτεταμένες διακοπές του διαδικτύου κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων. Το δορυφορικό διαδίκτυο ανατρέπει αυτό το μοντέλο. Ένα τερματικό εγκατεστημένο σε μια ταράτσα δεν δρομολογεί τη σύνδεσή του μέσω δικτύων που ελέγχονται από το κράτος και, επομένως, δεν μπορεί να απενεργοποιηθεί όποτε το επιθυμεί το καθεστώς.
Η τεχνολογία αυτή αξιοποιείται με εξαιρετικό τρόπο. Η πρόσβαση σε ένα ελεύθερο και ανοιχτό διαδίκτυο επιτρέπει στους Ιρανούς να οργανώνονται και να καταγράφουν τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την κυβέρνησή τους. Δίνει ζωή στην ελευθερία της έκφρασης και του συνέρχεσθαι. Όταν οι κυβερνώντες διακόπτουν την πρόσβαση στο διαδίκτυο - όπως έκαναν την άνοιξη, για σχεδόν τρεις μήνες - και οι δύο αυτές ελευθερίες εξαφανίζονται, ενώ η καταστολή εκτυλίσσεται στο σκοτάδι.
Το πρόσφατο αυτό γεγονός, η μεγαλύτερης διάρκειας πανεθνική διακοπή του διαδικτύου στην ιστορία, συνέβαλε στο να καταταχθεί το Ιράν, μαζί με την Κίνα και τη Μιανμάρ, στις χώρες με το χειρότερο περιβάλλον παγκοσμίως για την ελευθερία του διαδικτύου, σύμφωνα με την τελευταία έκδοση της έκθεσης της Freedom House με τίτλο «Ελευθερία στο Διαδίκτυο», η οποία δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα. Όπως επισημαίνει η έκθεση, οι αρχές αναδιαμόρφωσαν το διαδίκτυο σε ένα «σύστημα δύο επιπέδων», στο οποίο μόνο μια προνομιούχα μειονότητα μπορούσε να συνδέεται ελεύθερα στον παγκόσμιο ιστό.
Αυτό, ωστόσο, δεν ήταν αρκετό για την Τεχεράνη, η οποία επιχειρεί επίσης να καταπνίξει τα δορυφορικά σήματα μέσω διπλωματικών οδών. Στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU) - τον οργανισμό του ΟΗΕ που είναι επιφορτισμένος με τη διευκόλυνση της «διεθνούς συνδεσιμότητας στα δίκτυα επικοινωνιών» - το Ιράν έχει υποστηρίξει πρωτοβουλίες που συγκαλύπτουν τη λογοκρισία πίσω από τη γλώσσα του κράτους δικαίου. Το 2023, η Τεχεράνη και οι σύμμαχοί της στη Μόσχα πέτυχαν να εξεταστεί από τον οργανισμό ένα θέμα ημερήσιας διάταξης σχετικά με τις «μη εξουσιοδοτημένες» δορυφορικές λειτουργίες. Στόχος είναι να κατοχυρωθεί η λεγόμενη «κυριαρχία επί του ραδιοφάσματος», δηλαδή ο έλεγχος των δορυφόρων που επιτρέπεται να λειτουργούν εντός των συνόρων τους, ενώ τα καθεστώτα παράλληλα εργάζονται για την ανάπτυξη αντίστοιχων δικών τους τεχνολογιών.
Η πρότασή τους εξακολουθεί να εξετάζεται και πιθανότατα θα συζητηθεί στη Διάσκεψη Ραδιοεπικοινωνιών της ITU το φθινόπωρο του 2027, στη Σαγκάη, όπου οι συμμετέχοντες θα επανεξετάσουν τη διεθνή συνθήκη που διέπει τη διαχείριση του ραδιοφάσματος και των δορυφόρων. Πρόκειται, επομένως, για ένα σημαντικό πεδίο στο οποίο οι δημοκρατικές κυβερνήσεις μπορούν να αντισταθούν στους σχεδιασμούς των αυταρχικών καθεστώτων και να προωθήσουν μια ανθρωπιστική εξαίρεση για τους ανθρώπους που βιώνουν διακοπές του διαδικτύου και ένοπλες συγκρούσεις.
Ωστόσο, η παρεμπόδιση της Μόσχας και της Τεχεράνης στην ITU αποτελεί μόνο μια μερική λύση. Υπάρχουν τουλάχιστον τρία πράγματα που θα μπορούσε να κάνει η Ουάσιγκτον για να βοηθήσει όσους ζουν πίσω από ψηφιακά σιδηρά παραπετάσματα.
Πρώτον, να επενδύσει σε δορυφορικές τεχνολογίες απευθείας σύνδεσης με κινητά τηλέφωνα (direct-to-cell). Τα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα μπορούν πλέον να συνδέονται με δορυφόρους χωρίς την ανάγκη εμφανών τερματικών συσκευών, οι οποίες πρέπει να εισαχθούν λαθραία ή να κρυφτούν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να δημιουργήσουν ένα σύστημα υπό κρατική χρηματοδότηση, το οποίο θα μπορούσε να αναπτύσσεται σε περιόδους κρίσης, για να αντιμετωπίζει τις διακοπές του διαδικτύου και να διασφαλίζει την ελεύθερη ροή πληροφοριών. Οι πολίτες άλλων χωρών διαθέτουν τα τηλέφωνά τους· εμείς παρέχουμε τους δορυφόρους.
Δεύτερον, να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη των ήδη διαθέσιμων δορυφορικών δυνατοτήτων πρόσβασης στο διαδίκτυο. Με κόστος περίπου 600 δολάρια ανά τερματικό, ο συμβατικός εξοπλισμός Starlink είναι απαγορευτικά ακριβός για τους περισσότερους ανθρώπους που ζουν υπό καταπιεστικές κυβερνήσεις. Το Κογκρέσο θα μπορούσε να εγκρίνει κονδύλια για την κάλυψη μέρους του κόστους και την αύξηση της πρόσβασης των απλών πολιτών σε αυτές τις κρίσιμης σημασίας τεχνολογίες. Ένα καλό σημείο εκκίνησης θα ήταν η αύξηση της χρηματοδότησης του Προγράμματος Επιχορηγήσεων για την Ελευθερία του Διαδικτύου στο Ιράν (Iran Internet Freedom Grant Program), το οποίο μπορεί να βοηθήσει οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να δημιουργήσουν ασφαλή κανάλια επικοινωνίας και εργαλεία κατά της λογοκρισίας.
Τρίτον, να θέσει την ασφάλεια σε πρώτη προτεραιότητα. Σύμφωνα με αναφορές, οι ιρανικές αρχές συνέλαβαν και σκότωσαν τον 40χρονο Χεσάμ Αλαεντίν, αφού διαπιστώθηκε ότι χρησιμοποιούσε το Starlink για να παρακάμψει τη διακοπή του διαδικτύου. Κάθε προσπάθεια διεύρυνσης της πρόσβασης πρέπει να περιλαμβάνει ασφαλή κανάλια διανομής των τερματικών συσκευών, καθώς και τεχνικές δικλίδες προστασίας από την κρατική παρακολούθηση.
Το μέλλον της διαστημικής συνδεσιμότητας θα διαμορφωθεί από κυβερνήσεις που θέλουν είτε να συνδέουν τους ανθρώπους είτε να τους ελέγχουν. Οι ηγέτες του Ιράν έχουν καταστήσει σαφές σε ολόκληρο τον κόσμο τι επιδιώκουν. Οι δημοκρατίες οφείλουν να τους πάρουν στα σοβαρά και να δράσουν αναλόγως.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
