Επιχείρηση «Βιβάλντι»: Πώς η Ουκρανία συνδυάζει στρατιώτες και ρομπότ για να απωθήσει τις ρωσικές δυνάμεις

Επίγεια ρομπότ, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ηλεκτρονικός πόλεμος συνέβαλαν στην ανατροπή της ρωσικής προέλασης στην ανατολική Ουκρανία

Επιχείρηση Βιβάλντι: Η νέα μορφή πολέμου της Ουκρανίας με drones και ρομπότ

Οχήματα - ρομπότ οπλισμένα με πολυβόλα επιτίθενται σε ρωσικές θέσεις, ενώ μικρές ομάδες επίλεκτων Ουκρανών στρατιωτών προωθούνται υπό την κάλυψη μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Την ίδια ώρα, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου παρεμβαίνουν στις εχθρικές επικοινωνίες και προκαλούν σύγχυση στα σήματα των ρωσικών δυνάμεων.

Αυτές οι εικόνες, που παραπέμπουν σε πολεμικό σκηνικό του μέλλοντος, εκτυλίχθηκαν την άνοιξη και το καλοκαίρι στα μέτωπα της ανατολικής Ουκρανίας.

Εκεί, η επιχείρηση «Βιβάλντι» του Κιέβου αξιοποίησε έναν συνδυασμό ανθρώπινου δυναμικού και τεχνολογικών μέσων, με στόχο την αναχαίτιση των ρωσικών δυνάμεων.

Η αντεπίθεση ολοκληρώθηκε τον περασμένο μήνα, σημειώνοντας μια σπάνια επιτυχία για την Ουκρανία στο πεδίο των επιχειρήσεων.

Μπορεί να μην οδήγησε στην ανακατάληψη εκτεταμένων εδαφών, κατάφερε όμως να ανατρέψει μέρος της εύθραυστης ρωσικής προέλασης προς την αποκαλούμενη «ζώνη των φρουρίων», ένα σύμπλεγμα πόλεων στην ανατολική Ουκρανία που ενδέχεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του πολέμου.

Η επιχείρηση ανέδειξε, επίσης, πώς ο ακριβής συντονισμός άρτια εκπαιδευμένων στρατιωτών με ένα ευρύ φάσμα εναέριων και επίγειων τεχνολογικών συστημάτων μπορεί να επιτρέψει τη διείσδυση στη λεγόμενη «ζώνη θανάτου».

Πρόκειται για έναν διάδρομο κατά μήκος της γραμμής του μετώπου, ο οποίος είναι γεμάτος μη επανδρωμένα αεροσκάφη και έχει μετατρέψει κάθε απόπειρα προέλασης σε εξαιρετικά δαπανηρή και επικίνδυνη επιχείρηση.

dronje

Ένα πολεμικό drone εδάφους κατά τη διάρκεια αποστολής στην πρώτη γραμμή στην περιοχή του Χάρκοβο, στην Ουκρανία, την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026. (AP Photo/Andrii Marienko)

Ρομπότ με πολυβόλα και drones στην πρώτη γραμμή

Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης «Βιβάλντι», οι ουκρανικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν τηλεχειριζόμενα επίγεια οχήματα, εξοπλισμένα με πολυβόλα μεγάλου διαμετρήματος, εκτοξευτές χειροβομβίδων ή εκρηκτικά, προκειμένου να πλήξουν ρωσικές θέσεις. Άλλα ρομποτικά συστήματα χρησιμοποιήθηκαν για την εκκαθάριση ναρκοπεδίων.

Σε τουλάχιστον μία περίπτωση, ρομπότ μάχης μεταφέρθηκαν και ρίχτηκαν πίσω από τις εχθρικές γραμμές με τη βοήθεια τετρακόπτερων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τα οποία είχαν προηγουμένως χρησιμοποιηθεί για βομβαρδισμούς. Ο ουκρανικός στρατός χαρακτήρισε την τακτική αυτή πρωτοφανή για τα δεδομένα του πολέμου.

Παράλληλα, καθώς οι μονάδες εφόδου προωθούνταν με αργούς ρυθμούς, εναέρια drones πραγματοποιούσαν σαρώσεις και επιθέσεις εναντίον καταφυγίων που κρίνονταν υπερβολικά επικίνδυνα για να προσεγγιστούν αρχικά από στρατιώτες.

Πάνω από το πεδίο της μάχης αναπτύχθηκε, σύμφωνα με το Τρίτο Σώμα Στρατού, ένα είδος «προστατευτικού θόλου» ηλεκτρονικού πολέμου, ο οποίος εξουδετέρωνε τα εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Το συγκεκριμένο Σώμα ήταν εκείνο που ανέλαβε την υλοποίηση της επιχείρησης.

Οι Ουκρανοί διοικητές εκτιμούν ότι η «Βιβάλντι» απέδειξε πως η ολοένα πιο εξελιγμένη ενσωμάτωση drones και ρομποτικών συστημάτων μπορεί να περιορίσει το μειονέκτημα του Κιέβου σε ανθρώπινο δυναμικό απέναντι στον πολύ μεγαλύτερο ρωσικό στρατό.

Ωστόσο, για την επιτυχή ολοκλήρωση μιας τόσο σύνθετης επιχείρησης χρειάστηκε η κινητοποίηση μιας από τις πλέον επίλεκτες ουκρανικές στρατιωτικές μονάδες. Σημαντικό ρόλο στις επικοινωνίες στο πεδίο της μάχης διαδραμάτισε, επίσης, η στρατιωτική εκδοχή της δορυφορικής υπηρεσίας Starlink, του Έλον Μασκ.

Στον συμβατικό πόλεμο, τα μέσα που διαθέτει ένας λόχος ή ένα τάγμα στο πεδίο της μάχης μπορεί να περιλαμβάνουν μερικές δεκάδες τεθωρακισμένα οχήματα και περιορισμένο αριθμό θέσεων διοίκησης και παρατήρησης, δήλωσε ο ταξίαρχος Αντρίι Μπιλέτσκι.

«Τώρα, χίλια μέσα μπορούν να βρίσκονται ταυτόχρονα στον αέρα και στο έδαφος, στην ίδια περιοχή», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε από την πλευρά του ο διοικητής του Τρίτου Σώματος Στρατού, Ντμίτρο Ροχόζιουκ, η στρατιωτική εκπαίδευση και ο σχεδιασμός αλλάζουν ριζικά. Ενώ στο παρελθόν οι στρατιώτες εκπαιδεύονταν κυρίως σε συνεργασία με τεθωρακισμένα οχήματα, πλέον αναπτύσσεται ένα νέο επιχειρησιακό μοντέλο, στο οποίο οι πεζοί θα πρέπει να επιχειρούν σε σχηματισμό μαζί με ρομποτικά συστήματα.

Από την πλευρά τους, Ρώσοι αξιωματούχοι δεν έχουν σχολιάσει δημόσια την ουκρανική αντεπίθεση. Έχουν, ωστόσο, υποστηρίξει ότι οι δυνάμεις της Μόσχας εξακολουθούν να προελαύνουν κατά μήκος της ουκρανικής γραμμής του μετώπου, μήκους περίπου 1.200 χιλιομέτρων (750 μιλίων).

Η Ρωσία χρησιμοποιεί, επίσης, ένα ευρύ φάσμα εναέριων και επίγειων μη επανδρωμένων συστημάτων, καθώς και μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, με σημαντικά αποτελέσματα εις βάρος της Ουκρανίας. Η σύγκρουση, που πλησιάζει πλέον τα πέντε χρόνια, έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων, με τις δύο πλευρές να ανταγωνίζονται για την ανάπτυξη νέων drones και αποτελεσματικότερων αντιμέτρων.

Το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας δεν απάντησε στις ερωτήσεις του Reuters σχετικά με την επιχείρηση «Βιβάλντι».

Ο Κρίστοφερ Τακ, ειδικός σε θέματα στρατηγικών σπουδών στο King's College London, χαρακτήρισε την επιχείρηση μια περιορισμένη νίκη για την Ουκρανία.

«Κατάφεραν να προκαλέσουν στους Ρώσους μια ήττα με σημαντικές επιχειρησιακές συνέπειες, καθώς απέτυχαν σε μία από τις βασικές προσπάθειές τους να υπερκεράσουν τη ζώνη των φρουρίων», ανέφερε. «Ωστόσο, εξακολουθεί να πρόκειται για μια επιχείρηση με τοπικό αντίκτυπο».

Οι τέσσερις φάσεις της επιχείρησης «Βιβάλντι»

Το Reuters επισκέφθηκε τη βάση επιχειρήσεων του Τρίτου Σώματος Στρατού στη βορειοανατολική περιοχή του Χαρκόβου και μίλησε με έξι συμμετέχοντες στην επιχείρηση «Βιβάλντι», μεταξύ των οποίων στρατιώτες που συμμετείχαν στις χερσαίες επιχειρήσεις και ανώτεροι διοικητές, προκειμένου να καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η αποστολή.

Η επιτυχία της επιχείρησης προβλήθηκε από το Κίεβο μέσα από μια προσεκτικά σχεδιασμένη επικοινωνιακή εκστρατεία. Επρόκειτο για μια σπάνια θετική εξέλιξη, η οποία ξεχώρισε μέσα στο ιδιαίτερα δυσμενές κλίμα ενός σκληρού πολέμου, κατά τη διάρκεια του οποίου οι ουκρανικές πόλεις δέχθηκαν φέτος μαζικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς.

Παρότι η αντεπίθεση οδήγησε στην απελευθέρωση μόλις 277 τετραγωνικών χιλιομέτρων (107 τετραγωνικών μιλίων) από τα συνολικά 177.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ουκρανικού εδάφους που βρίσκονταν υπό ρωσική κατοχή, πέτυχε έναν σημαντικότερο επιχειρησιακό στόχο: απέτρεψε τις προσπάθειες της Μόσχας να περικυκλώσει την πόλη Σλοβιάνσκ.

Αυτό επιτεύχθηκε με την ανακατάληψη μιας κρίσιμης εδαφικής λωρίδας στα βόρεια της πόλης, η οποία σχηματίζει μια προεξοχή στο μέτωπο, σύμφωνα με τον ουκρανικό στρατό.

Το Reuters διευκρινίζει ότι δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις ουκρανικές αναφορές για τις εξελίξεις στο πεδίο της μάχης. Ωστόσο, τα εδαφικά κέρδη της επιχείρησης «Βιβάλντι» έχουν καταγραφεί και από αναλυτές ανοιχτών πηγών, οι οποίοι παρακολουθούν και χαρτογραφούν τις μεταβολές της γραμμής του μετώπου.

Η ονομασία της επιχείρησης παραπέμπει στις τέσσερις φάσεις της, σε αναφορά στα κοντσέρτα του Ιταλού συνθέτη Αντόνιο Βιβάλντι για τις «Τέσσερις Εποχές».

Οι αρχικές φάσεις επικεντρώθηκαν στην προετοιμασία του πεδίου για την επίθεση στην εδαφική προεξοχή και πραγματοποιήθηκαν υπό καθεστώς αυστηρής μυστικότητας. Σύμφωνα με τους συμμετέχοντες, ελάχιστοι ανώτεροι αξιωματούχοι εκτός της επιχειρησιακής ομάδας γνώριζαν τους τελικούς στόχους του σχεδίου.

Οι πρώτες κινήσεις περιλάμβαναν τον εντοπισμό, την εκδίωξη και την εξουδετέρωση Ρώσων διεισδυτών, οι οποίοι είχαν καταφέρει να περάσουν μέσα από τις αραιές ουκρανικές αμυντικές γραμμές, κινούμενοι σε μικρές ομάδες, και να εγκατασταθούν σε ουκρανικό έδαφος.

Στη συνέχεια, μη επανδρωμένα αεροσκάφη κρούσης μεσαίας εμβέλειας έπληξαν ρωσικές οδούς ανεφοδιασμού και θέσεις διοίκησης, σε απόσταση δεκάδων μιλίων από την πρώτη γραμμή.

Ταυτόχρονα, ουκρανικές μονάδες αντιαεροπορικής άμυνας έβαλαν κατά ρωσικών drones αναγνώρισης, με στόχο να περιορίσουν την ικανότητα της Μόσχας να παρακολουθεί τις προετοιμασίες της αντεπίθεσης.

Πιο κοντά στο μέτωπο, Ουκρανοί χειριστές μη επανδρωμένων αεροσκαφών καταδίωκαν τους Ρώσους ομολόγους τους, συμβάλλοντας στην εκκαθάριση του εναέριου χώρου πάνω από τις ουκρανικές μονάδες πεζικού.

Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν και οι συμβατικές στρατιωτικές τακτικές. Μια αρχική συντονισμένη επίθεση παραπλάνησε τις ρωσικές δυνάμεις, αναγκάζοντάς τες να ενισχύσουν την άμυνά τους σε ένα συγκεκριμένο τμήμα της γραμμής, την ώρα που άλλες ουκρανικές μονάδες προετοίμαζαν την κύρια επίθεση σε διαφορετικό σημείο, σύμφωνα με τους Ουκρανούς διοικητές.

Οι χερσαίες επιχειρήσεις περιλάμβαναν μικρές ομάδες στρατιωτών, οι οποίες διέσχιζαν προσεκτικά τη «ζώνη θανάτου» και στη συνέχεια ανασυντάσσονταν, προκειμένου να εκδιώξουν τις ρωσικές δυνάμεις από την εδαφική προεξοχή τον περασμένο μήνα.

Η διατήρηση της ταχύτητας και της δυναμικής της προέλασης θεωρήθηκε κρίσιμη, ώστε να μην προλάβουν οι ρωσικές δυνάμεις να οργανώσουν μια σταθερή αμυντική διάταξη.

Καθοριστικό στοιχείο σε όλα τα στάδια της επιχείρησης ήταν και μια νέα αντίληψη για τη διοίκηση, η οποία επιδίωκε να περιορίσει την άκαμπτη ιεραρχία σοβιετικού τύπου και να ενθαρρύνει την ανάληψη πρωτοβουλιών από τις μονάδες στο πεδίο της μάχης.

«Δεν υπάρχει κάποιος επικεφαλής της αεροπορίας που να μας λέει πόσες εξόδους μπορούμε να πραγματοποιήσουμε», δήλωσε διοικητής λόχου μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ο οποίος χρησιμοποιεί το διακριτικό κλήσης «Ζόρα».

Το ενιαίο ηλεκτρονικό πεδίο μάχης και ο ρόλος του Starshield

Οι Ουκρανοί διοικητές αναγνωρίζουν ότι η αναπαραγωγή μιας αντίστοιχης επιχείρησης δεν θα είναι εύκολη, καθώς απαιτεί την αντιμετώπιση εξαιρετικά σύνθετων τεχνικών προκλήσεων για τη διείσδυση στη «ζώνη θανάτου».

Πρόκειται για μια περιοχή που εκτείνεται σε απόσταση μεγαλύτερη των 12 μιλίων εκατέρωθεν της γραμμής του μετώπου. Εκεί, τεράστιοι αριθμοί μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιτηρούν διαρκώς τον ουρανό, καθιστώντας δυνητικά θανατηφόρα οποιαδήποτε κίνηση στρατευμάτων.

«Όλα αυτά απαιτούν ένα ενιαίο ηλεκτρονικό πεδίο μάχης», δήλωσε ο Μπιλέτσκι. «Ακόμη και οι πιο προηγμένες μονάδες, τόσο οι δικές μας όσο και του εχθρού, βρίσκονται μόλις στην αρχή αυτής της διαδρομής».

Σημαντική ήταν η συμβολή του Starshield, της στρατιωτικής εκδοχής της δορυφορικής υπηρεσίας επικοινωνιών Starlink, η οποία ανήκει στην εταιρεία SpaceX του Έλον Μασκ. Το σύστημα χρησιμοποιήθηκε για την καθοδήγηση πολλών drones κρούσης, καθώς και άλλων μη επανδρωμένων συστημάτων.

Η αντεπίθεση είχε ουσιαστικά ολοκληρωθεί πριν από την ανακοίνωση της Ουκρανίας, τον περασμένο μήνα, ότι επιβλήθηκαν αιφνιδιαστικά αυστηροί περιορισμοί στη χρήση του Starshield.

Οι περιορισμοί αυτοί, σε συνδυασμό με τη σύγχυση που επικράτησε σχετικά με το ποιος έδωσε την εντολή για την εφαρμογή τους, προκάλεσαν ανησυχία στο Κίεβο για τους κινδύνους που συνεπάγεται η εξάρτηση από την υπηρεσία. Η ανησυχία είναι ακόμη μεγαλύτερη καθώς, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν υπάρχει σήμερα βιώσιμη εναλλακτική λύση αντίστοιχων δυνατοτήτων.

Παρά το γεγονός ότι η Ουκρανία διέθετε μικρότερη επιθετική δύναμη, οι απώλειές της σε στρατιωτικό προσωπικό κατά τη διάρκεια της αντεπίθεσης ήταν περίπου επτά φορές λιγότερες από τις αντίστοιχες ρωσικές, σύμφωνα με τον Μπιλέτσκι.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι τραυματίες στις ουκρανικές τάξεις ήταν περισσότεροι από τους νεκρούς.

Το Reuters σημειώνει ότι δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις συγκεκριμένες συγκρίσεις.

Οι απώλειες στο πεδίο της μάχης σπάνια δημοσιοποιούνται, ενώ για τον πόλεμο συνολικά οι δυτικές εκτιμήσεις κάνουν λόγο για εκατοντάδες χιλιάδες απώλειες και στις δύο πλευρές, με τον αριθμό των ρωσικών απωλειών να υπερβαίνει κατά πολύ εκείνον της Ουκρανίας.

Η επιχείρηση «Βιβάλντι» δεν συνιστά αποφασιστική αλλαγή της πορείας του πολέμου υπέρ του Κιέβου.

Ωστόσο, όπως εκτίμησε ο Τακ του King's College London, απέδειξε ότι η Ουκρανία μπορεί να αυξήσει σημαντικά το κόστος που καλείται να καταβάλει η Ρωσία για την κατάληψη κρίσιμων αμυντικών περιοχών, όπως η ζώνη των φρουρίων.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει δηλώσει ότι επιδιώκει την κατάληψη ολόκληρης της περιφέρειας του Ντονέτσκ, συμπεριλαμβανομένων των πόλεων που συγκροτούν τη ζώνη των φρουρίων, προτού εξετάσει το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων για την ειρήνη.

Από την πλευρά του, ο στρατιωτικός αναλυτής Ρομπ Λι, του αμερικανικού Ινστιτούτου Έρευνας Εξωτερικής Πολιτικής (Foreign Policy Research Institute), ανέφερε ότι η επιχείρηση «Βιβάλντι» ανέδειξε τις δυνατότητες του επιχειρησιακού μοντέλου που προωθεί το Τρίτο Σώμα Στρατού.

Επισήμανε, ωστόσο, ότι η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε σε μια περιοχή του μετώπου με μικρότερη συγκέντρωση μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε σύγκριση με άλλες περιοχές.

Οι μήνες των συγκρούσεων έχουν αποδείξει ότι η διάσπαση της «ζώνης θανάτου» εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τον ουκρανικό στρατό, ο οποίος αντιμετωπίζει προβλήματα στελέχωσης.

«Δείχνει πόσο δύσκολο είναι να διεξάγεις επιθετικές επιχειρήσεις στο πεδίο της μάχης», κατέληξε ο Ρομπ Λι.
 

Πηγή: skai.gr
9 0 Bookmark

Απόρρητο