Σε αδιέξοδο οι διαπραγματεύσεις για το κλίμα – Σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα

Στον αέρα η συμφωνία της COP31 στην Τουρκία, καθώς οι χώρες αδυνατούν να καταλήξουν σε κοινή γραμμή για τη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Κλίμα

Σε πλήρες αδιέξοδο οδηγήθηκαν το βράδυ της 21ης Νοέμβρη οι διαπραγματεύσεις για το κλίμα στην Τουρκία, με αρκετές χώρες να εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο ανοιχτής αντιπαράθεσης με τη Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους της, με επίκεντρο την ανάγκη σταδιακής απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Οι συμπρόεδροι της COP31, Αυστραλία και Τουρκία, πραγματοποίησαν διαδοχικές συναντήσεις με δεκάδες αντιπροσωπείες καθ' όλη τη διάρκεια του Σαββάτου, σε μια προσπάθεια να γεφυρώσουν τις διαφορές. Ωστόσο, οι συνομιλίες, που είχαν προγραμματιστεί να ολοκληρωθούν έπειτα από δύο εβδομάδες διαπραγματεύσεων, παρατάθηκαν χωρίς να διαφαίνεται συμφωνία. Η δυσαρέσκεια μεταξύ των κυβερνήσεων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων εντεινόταν όσο περνούσαν οι ώρες.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται δύο βασικά ζητήματα. Το πρώτο αφορά την επιμονή μιας ευρείας συμμαχίας περίπου 130 χωρών να συμπεριληφθεί στο τελικό κείμενο σαφής αναφορά στη «μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα». Το δεύτερο αφορά τις απαιτήσεις των αναπτυσσόμενων κρατών για ενίσχυση της χρηματοδοτικής στήριξης από τις πλουσιότερες χώρες, προκειμένου να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις ολοένα εντονότερες επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

«Η συμπερίληψη μιας αναφοράς στα ορυκτά καύσιμα αποτελεί κόκκινη γραμμή για εμάς. Μιλάμε για τη βασική αιτία όλων αυτών που βιώνουμε. Αν δεν αντιμετωπίσουμε αυτή την αιτία, τότε απλώς χάνουμε τον χρόνο μας», δήλωσε ο υπουργός Κλίματος του Τουβαλού, Maina Talia, εκπροσωπώντας ένα από τα μικρά νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού που απειλούνται άμεσα από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Από την πλευρά του, ο Mohamed Adow, διευθυντής της δεξαμενής σκέψης Power Shift Africa, περιέγραψε με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο το κλίμα των διαπραγματεύσεων.

«Ήρθαμε στην Αττάλεια προσδοκώντας πρόοδο στη δημόσια χρηματοδότηση για το κλίμα, στην προσαρμογή και στην απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Αντί γι' αυτό, αγωνιζόμαστε για να αποτρέψουμε κυβερνήσεις από το να υπαναχωρήσουν ακόμη και από δεσμεύσεις που έχουν ήδη αναλάβει. Οι πλούσιες χώρες πέρασαν δύο εβδομάδες αναζητώντας δικαιολογίες για να μην προσφέρουν τη χρηματοδοτική στήριξη που είχαν υποσχεθεί. Η αίσθηση είναι ότι αυτή η σύνοδος αποσυντίθεται».

Το αγκάθι της δέσμευσης για τα ορυκτά καύσιμα

Έντονες διαφωνίες καταγράφονται και γύρω από την τεχνολογία της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCS), καθώς και γύρω από τον στόχο να προέρχεται το 35% της παγκόσμιας ενέργειας από ηλεκτρική ενέργεια έως το 2035.

Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να δοθεί ισχυρή έμφαση στην τεχνολογία CCS στο τελικό πολιτικό κείμενο της συνόδου, γνωστό ως «απόφαση-ομπρέλα» (cover decision). Ωστόσο, αρκετές χώρες αντιδρούν, θεωρώντας ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για τη διαιώνιση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και τη συνέχιση της λειτουργίας της βιομηχανίας πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ορισμένοι διαπραγματευτές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να υπάρξει συμβιβασμός, εφόσον περιοριστεί η έμφαση στη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα και ενισχυθεί παράλληλα η προώθηση του εξηλεκτρισμού της οικονομίας.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αποδίδουν την απουσία προόδου τόσο στην επιρροή της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων και των χωρών που εξαρτώνται από αυτήν όσο και στην απροθυμία των πλουσιότερων κρατών να τηρήσουν τις χρηματοδοτικές τους δεσμεύσεις προς τις φτωχότερες χώρες.

«Αυτή πρέπει να είναι η τελευταία φορά που επιτρέπουμε στα συμφέροντα των ορυκτών καυσίμων, τα οποία αποκομίζουν τεράστια κέρδη από την κλιματική κρίση, να κρατούν όμηρο ολόκληρη τη διαδικασία», δήλωσε ο Nick Dearden, διευθυντής της οργάνωσης Global Justice Now. «Είναι πλέον απολύτως σαφές ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή όσο εκείνοι που ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία εξακολουθούν να κερδίζουν χρήματα από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Harjeet Singh, παγκόσμιος συντονιστής της εκστρατείας Fill the Fund, υπογράμμισε ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν μπορούν να επωμιστούν το κόστος της ενεργειακής μετάβασης ενώ βρίσκονται αντιμέτωπες με φυσικές καταστροφές και υπέρογκο χρέος.

«Δεν μπορείς να ζητάς από τις αναπτυσσόμενες χώρες να μετασχηματίσουν τις οικονομίες τους, την ώρα που πνίγονται από τις καταστροφές και τα χρέη. Όποια συμφωνία κι αν προκύψει στην Αττάλεια, ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει γιατί απέτυχε αυτή η COP. Δεν έλειπαν οι λύσεις. Έλειπαν τα χρήματα και η πολιτική βούληση από εκείνους που ευθύνονται για την κρίση».

Κίνδυνος ακόμη και για τη συνέχιση της συνόδου

Οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες επρόκειτο να ολοκληρωθούν το βράδυ της Παρασκευής, εκτιμάται πλέον ότι θα συνεχιστούν έως το πρωί της Κυριακής. Πολλοί αντιπρόσωποι έχουν ήδη αναγκαστεί να αλλάξουν τις πτήσεις επιστροφής τους.

Υπάρχει, μάλιστα, ο κίνδυνος η αποχώρηση αρκετών αντιπροσωπειών να οδηγήσει σε απώλεια της απαιτούμενης απαρτίας, με αποτέλεσμα η Διάσκεψη των Μερών (COP), στο πλαίσιο της Σύμβασης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, να μην μπορεί πλέον να συνεδριάσει επισήμως.

Η δέσμευση για «μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα» είχε συμφωνηθεί στην COP28, που πραγματοποιήθηκε στο Ντουμπάι το 2023. Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία και οι σύμμαχοί της εμπόδισαν έκτοτε την περαιτέρω πρόοδο ως προς την εφαρμογή της.

Στην COP30, πέρυσι, στη Βραζιλία, η χώρα που φιλοξενούσε τη σύνοδο επιχείρησε να παρακάμψει το αδιέξοδο, δεσμευόμενη να εκπονήσει έναν παγκόσμιο οδικό χάρτη για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων.

Στη φετινή σύνοδο, η σχετική αναφορά περιλαμβανόταν στο πρώτο προσχέδιο της τελικής συμφωνίας, αλλά αφαιρέθηκε από την αναθεωρημένη εκδοχή που δημοσιοποιήθηκε την Πέμπτη.

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Το βράδυ του Σαββάτου, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, τα μικρά νησιωτικά κράτη που είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην κλιματική κρίση, καθώς και πολλές αφρικανικές χώρες, συγκεντρώθηκαν και πραγματοποίησαν πορεία προς το γραφείο της προεδρίας της συνόδου, απαιτώντας την επαναφορά της επίμαχης αναφοράς στο τελικό κείμενο.

Η διπλή προεδρία και το ενδεχόμενο ανοιχτής σύγκρουσης

Πρόκειται για την πρώτη COP με διπλή προεδρία, καθώς η Αυστραλία και η Τουρκία κατέληξαν πέρυσι σε συμβιβασμό, αφού και οι δύο χώρες διεκδικούσαν τη διοργάνωση της συνόδου.

Ο Claudio Angelo, από τον οργανισμό Observatório do Clima, εκτιμά ότι η συγκεκριμένη διευθέτηση συνέβαλε στα προβλήματα της φετινής διαδικασίας.

«Αποδεικνύεται ότι μια αδύναμη προεδρία, μοιρασμένη ανάμεσα σε δύο χώρες με περιορισμένη παράδοση στην κλιματική διπλωματία, μπορεί να αποβεί επιζήμια για μια διαδικασία που ήδη δοκιμάζεται από τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ένα από τα σενάρια που εξετάζονταν σοβαρά το βράδυ του Σαββάτου ήταν η σύγκληση ανοιχτής συνεδρίασης, κατά την οποία η Σαουδική Αραβία και όποιοι σύμμαχοί της αντιτίθενται στην ισχυρότερη διατύπωση θα καλούνταν να δηλώσουν δημόσια τη θέση τους.

Μια τέτοια κίνηση ενέχει σημαντικό ρίσκο, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην κατάρρευση των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, ο Bill Hare, διευθύνων σύμβουλος της δεξαμενής σκέψης Climate Analytics και έμπειρος παρατηρητής των συνόδων COP, εκτιμά ότι το Ριάντ ενδέχεται τελικά να μην επιμείνει στην αντίθεσή του.

«Εάν η συντριπτική πλειονότητα των χωρών που συμμετέχουν στη σύνοδο επιθυμεί ένα ισχυρό κείμενο, το οποίο θα αναφέρεται στη μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα, και η Σαουδική Αραβία βρεθεί μόνη απέναντί τους, θεωρώ ότι πιθανότατα δεν θα θελήσει να σταθεί απέναντι στην παγκόσμια συναίνεση», δήλωσε.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ούτε η Κίνα ούτε η Ινδία, παρά το γεγονός ότι δεν συμμετέχουν στην ευρύτερη συμμαχία των περίπου 130 χωρών που πιέζουν για αυστηρότερη διατύπωση, αναμένεται να αντιταχθούν σε μια συμφωνία.

Από την πλευρά της, η Βρετανίδα υπουργός Ενέργειας, Miatta Fahnbulleh, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξη, τονίζοντας ότι οι επαφές συνεχίζονται με στόχο την εξεύρεση λύσης.

«Εργαζόμαστε στενά με τους εταίρους μας για να βρούμε διέξοδο και να εξασφαλίσουμε μια συμφωνία που θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε μπροστά. Οι διαπραγματεύσεις είναι δύσκολες, ωστόσο οι συζητήσεις παραμένουν παραγωγικές και υπάρχει περιθώριο συμφωνίας».

Το μεγάλο ερώτημα, πλέον, είναι εάν η COP31 θα καταφέρει να καταλήξει σε μια ουσιαστική δέσμευση για το τέλος της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα ή εάν, για ακόμη μία φορά, οι γεωπολιτικές και οικονομικές σκοπιμότητες θα υπερισχύσουν της ανάγκης για άμεση δράση απέναντι στην κλιματική κρίση.

Πηγή: skai.gr
0 0 Bookmark

Απόρρητο