Του Αντώνη Ζήβα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση οδεύει προς τον χειμώνα με τα αποθέματα φυσικού αερίου σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να ανταγωνιστούν τις ασιατικές αγορές για την εξασφάλιση φορτίων LNG και να περιορίσουν τον κίνδυνο νέων αυξήσεων στις τιμές ενέργειας.
Οι Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να εξελιχθεί από πρόβλημα υψηλών τιμών σε ζήτημα ασφάλειας εφοδιασμού, εάν οι συνθήκες στη διεθνή αγορά επιδεινωθούν.
Σε πρόσφατη επιστολή του προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών, την οποία επικαλείται το Euronews, ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν σημείωσε ότι τα επίπεδα αποθήκευσης παραμένουν «εξαιρετικά χαμηλά».
Ένας από τους λόγους είναι το θερμό και ξηρό καλοκαίρι, που αύξησε τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια και οδήγησε τις ευρωπαϊκές χώρες να καταναλώσουν περισσότερο φυσικό αέριο για την παραγωγή ρεύματος, αφήνοντας λιγότερες ποσότητες για την αναπλήρωση των υπόγειων αποθηκών.
Την ίδια ώρα, η διεθνής αγορά LNG εξακολουθεί να επηρεάζεται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, με τις ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ να έχουν περιοριστεί δραστικά, στο 15%-25% των προπολεμικών επιπέδων.
Το Κατάρ, ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς LNG παγκοσμίως, ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι παρατείνει για ακόμη έναν μήνα την περίοδο ανωτέρας βίας στις παραδόσεις LNG προς Ευρώπη και Ασία. Για τους Ευρωπαίους πελάτες, οι παραδόσεις αναμένεται να επαναληφθούν τον Δεκέμβριο.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι ευρωπαϊκές χώρες προσπαθούν να αυξήσουν τα αποθέματά τους πριν από τον χειμώνα, χωρίς όμως να προκαλέσουν νέο εκρηκτικό κύμα στις τιμές.
Qatar's extended LNG force majeure prolongs supply cuts to Europe, Asiahttps://t.co/Z04cnpBvVZ
— AL-MONITOR (@AlMonitor) September 28, 2026
Πώς λειτουργούν οι αποθήκες φυσικού αερίου
Οι χώρες της ΕΕ αποθηκεύουν φυσικό αέριο σε υπόγειες εγκαταστάσεις, όπως εξαντλημένα κοιτάσματα ή αλατοσπήλαια, όταν η προσφορά είναι μεγαλύτερη και οι τιμές χαμηλότερες.
Κατά τους μήνες υψηλής ζήτησης, κυρίως τον χειμώνα, το αποθηκευμένο φυσικό αέριο διοχετεύεται στο δίκτυο για τη θέρμανση κατοικιών, τη λειτουργία επιχειρήσεων και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η ΕΕ καθιέρωσε στόχο αποθήκευσης στο 90% έως την 1η Νοεμβρίου κάθε έτους. Ωστόσο, λόγω των υψηλών τιμών και της αναταραχής στις διεθνείς αγορές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε τον Μάρτιο μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, επιτρέποντας την επίτευξη χαμηλότερων επιπέδων, περίπου 75%-80%, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος αγορών πανικού.
«Καθώς ο χειμώνας πλησιάζει, πρέπει να συνεχίσουμε την προετοιμασία μας. Η αξιοποίηση της ευελιξίας που παρέχει ο Κανονισμός για την Αποθήκευση Φυσικού Αερίου και η μείωση του στόχου πλήρωσης στο 80% μπορούν να συμβάλουν στην άμβλυνση της άμεσης πίεσης στις τιμές και στο κόστος αναπλήρωσης», αναφέρει ο Γιόργκενσεν.
Εννέα κράτη-μέλη —μεταξύ τους και η Ελλάδα— δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου. Πρόκειται για την Κύπρο, την Εσθονία, τη Φινλανδία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, τη Λιθουανία, το Λουξεμβούργο, τη Μάλτα και τη Σλοβενία.
Οι χώρες αυτές πρέπει, βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, να έχουν συμφωνίες αλληλεγγύης με άλλα κράτη-μέλη, ώστε να διασφαλίζουν την πρόσβασή τους σε φυσικό αέριο σε περίπτωση ανάγκης.
EU rules require member states to fill storage sites to fixed levels ahead of winter https://t.co/58OUsWASNH
— Bloomberg (@business) September 25, 2026
Πόσο χαμηλά έχουν πέσει τα αποθέματα
Ο επίτροπος Ενέργειας υποστηρίζει ότι προς το παρόν δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού και ότι η σημερινή κατάσταση διαφέρει σημαντικά από την κρίση του 2022.
Ωστόσο, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην ΕΕ βρίσκονται σήμερα σε χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα της αντίστοιχης περιόδου του 2022, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται περίπου στο 70%.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της αγοράς στις 13 Σεπτεμβρίου, η πληρότητα των αποθηκών έφθανε μόλις το 47,1% στη Λετονία, το 52,1% στην Ολλανδία και το 55,6% στη Γερμανία.
Η εικόνα ήταν πολύ διαφορετική το 2022. Μέχρι τον Νοέμβριο εκείνης της χρονιάς, οι αποθήκες στην ΕΕ ήταν κατά μέσο όρο γεμάτες κατά 94,9%, ενώ στο τέλος του έτους το ποσοστό είχε διαμορφωθεί στο 83,4%.
Παρά το χαμηλό επίπεδο των γερμανικών αποθεμάτων, το υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας της χώρας δήλωσε στις 21 Αυγούστου ότι δεν αναμένει ελλείψεις κατά τον χειμώνα.
Ο αναλυτής ενέργειας Εμίλ Κονσταντινέσκου, ιδρυτής της EnergyRiskIQ, επισημαίνει ότι, παρότι τα αποθέματα βελτιώνονται, η αγορά εξακολουθεί να ενσωματώνει σημαντικό «ασφάλιστρο» λόγω της αβεβαιότητας για τη μελλοντική διαθεσιμότητα φυσικού αερίου και τους κινδύνους στις διεθνείς προμήθειες.
Πιο καθαρή εικόνα αναμένεται στις 8 Οκτωβρίου, όταν ο ENTSO-G, ο ευρωπαϊκός φορέας των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου, αναμένεται να δημοσιοποιήσει τις εκτιμήσεις του για τον εφοδιασμό της Ευρώπης τον χειμώνα.
The Gas Coordination Group met again yesterday to take stock of the current gas market situation.
— Energy4Europe 🇪🇺 (@Energy4Europe) September 25, 2026
Despite lower storage levels compared with historical levels, the EC and EU countries reconfirmed that EU gas supply remains stable.
➡️ https://t.co/kd6IPKwkiS#SecurityOfSupply pic.twitter.com/ALy1JSJVwx
Τα χαμηλά αποθέματα αυξάνουν την τιμή
Όσο περιορίζεται η προσφορά και αυξάνεται η ζήτηση, τόσο αυξάνεται και το κόστος του φυσικού αερίου. Παράλληλα, όσο λιγότερο γεμάτες είναι οι αποθήκες, τόσο μεγαλύτερη πίεση ασκείται στις ευρωπαϊκές χώρες να αγοράσουν επιπλέον ποσότητες πριν από την έναρξη του χειμώνα.
Ο ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς TTF διαπραγματευόταν πριν από την κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή περίπου στα 30-31 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Πλέον κινείται περίπου στα 72-74 ευρώ/MWh, έχοντας υπερδιπλασιαστεί, ενώ νωρίτερα τον Σεπτέμβριο είχε ξεπεράσει προσωρινά τα 80 ευρώ και πλησίασε τα 90 ευρώ/MWh.
Τα χαμηλά αποθέματα δεν σημαίνουν από μόνα τους ότι η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει έλλειψη φυσικού αερίου. Περιορίζουν όμως το περιθώριο αντίδρασης σε περίπτωση μιας νέας μεγάλης διαταραχής στις διεθνείς προμήθειες.
Η υπουργός Κλίματος της Ολλανδίας, Στέντγιε βαν Βέλντχοβεν, έχει ζητήσει να καταργηθούν οι υποχρεωτικοί στόχοι αποθήκευσης όταν λήξουν οι ισχύοντες κανόνες το 2027, υποστηρίζοντας ότι η υποχρέωση των κρατών να αγοράζουν μεγάλες ποσότητες σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα αυξάνει την πίεση στην αγορά.
Ανάλογες ανησυχίες έχει εκφράσει και η Gasunie, η ολλανδική εταιρεία διαχείρισης υποδομών φυσικού αερίου, προειδοποιώντας για την αυξανόμενη εξάρτηση της χώρας από τις διεθνείς ροές.
«Συνιστούμε να προετοιμαστούμε για μια κρίση που θα μπορούσε να διαρκέσει αρκετούς μήνες. Τελικά, εναπόκειται στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να καθορίσουν ποιο επίπεδο κινδύνου είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί η Ολλανδία», ανέφερε η εταιρεία.
Netherlands Pushes To Scrap EU Gas Storage Mandate After $1.14 Billion Bill https://t.co/aBB1y9lUFt
— zerohedge (@zerohedge) September 28, 2026
Το χειρότερο σενάριο με έναν ψυχρός χειμώνα και κλειστό το Ορμούζ
Το μεγαλύτερο ρίσκο για την Ευρώπη θα προέκυπτε από έναν συνδυασμό δυσμενών παραγόντων: έναν ιδιαίτερα ψυχρό χειμώνα, χαμηλή παραγωγή από αιολικά πάρκα και παρατεταμένους περιορισμούς στις μεταφορές LNG μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι διεθνείς τιμές LNG θα μπορούσαν να αυξηθούν δραματικά, αναγκάζοντας την Ευρώπη να ανταγωνιστεί ακόμη πιο επιθετικά τις ασιατικές αγορές για διαθέσιμα φορτία, μεταξύ άλλων και από τις ΗΠΑ.
Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στην αγορά φυσικού αερίου. Εάν η προσφορά μειωθεί σημαντικά, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να μεταφερθούν και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς αρκετές μονάδες παραγωγής ρεύματος στην Ευρώπη λειτουργούν με φυσικό αέριο.
Μια σημαντική αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου θα μπορούσε έτσι να μεταφραστεί σε υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
«Το φυσικό αέριο συχνά καταλήγει να είναι η οριακή πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ιδιαίτερα τον χειμώνα. Μια έλλειψη φυσικού αερίου θα μπορούσε να προκαλέσει άνοδο των τιμών TTF και, στη συνέχεια, υψηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε στο Euronews ο Ρόναλντ Πίντο, κύριος αναλυτής της Kpler.
Όπως πρόσθεσε, η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί εάν οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου συνέπιπταν με χαμηλές θερμοκρασίες και περιορισμένη παραγωγή αιολικής ενέργειας.
L’Algérie occupe une place croissante dans la diversification des sources de gaz de l’Allemagne, alors que Berlin aborde l’hiver avec des niveaux de stockage plus faibles qu’auparavant. https://t.co/OpOhdJG9V3
— ObservAlgérie (@ObservAlgerie) September 28, 2026
Η Ευρώπη μπροστά σε έναν δύσκολο χειμώνα
Η ενεργειακή πίεση έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, οι οποίες έχουν ήδη χρησιμοποιήσει φορολογικές ελαφρύνσεις, επιδοτήσεις και άλλα μέτρα για να περιορίσουν τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών ενέργειας, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν περιορισμούς στους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να επαναφέρει τον συντονισμό κοινών αγορών φυσικού αερίου, με στόχο την εξασφάλιση καλύτερων τιμών και την αποτελεσματικότερη κατανομή των διαθέσιμων ποσοτήτων, όπως είχε συμβεί το 2022.
Την επανεξέταση αυτού του μηχανισμού έχει ήδη ζητήσει ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
