Ένα πρωτοφανές κύμα απειλών για τοποθέτηση βομβών σε ολόκληρη την Ευρώπη έχει φέρει την Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμέτωπη με σοβαρές δυσκολίες στη διαχείριση της κατάστασης, καθώς εξακολουθεί να παραμένει ασαφές ποιος βρίσκεται πίσω από τα περιστατικά.
Οι απειλές, οι οποίες εκτιμάται ότι έχουν αποσταλεί κυρίως μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και μέχρι στιγμής έχουν αποδειχθεί στο σύνολό τους φάρσες, έχουν επηρεάσει μέσα ενημέρωσης, περισσότερες από 50 πτήσεις, χιλιάδες σχολεία και τουλάχιστον ένα κρουαζιερόπλοιο σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Η εξέλιξη αυτή συνιστά μια ολοένα και πιο πιεστική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές αρχές ασφαλείας.
Όπως αναφέρει με ανάλυσή του το CNN, σύμφωνα με αναλυτές, τα περιστατικά ανέδειξαν πόσο ευάλωτες είναι οι δημόσιες υποδομές της Ευρώπης απέναντι σε ανώνυμα μηνύματα, των οποίων η προέλευση είναι δύσκολο να εντοπιστεί.
Παράλληλα, επαναφέρουν την ανάγκη για μια περισσότερο συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση.
Οι απειλές που αφορούσαν ευρωπαϊκές πτήσεις αντιμετωπίστηκαν με ιδιαίτερη σοβαρότητα από τις αρμόδιες αρχές, οι οποίες έλαβαν αυστηρά μέτρα, διαφορετικά ανάλογα με τη χώρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πτήσεις εκτράπηκαν σε άλλα αεροδρόμια, ενώ χώρες όπως η Ουγγαρία και η Γαλλία απογείωσαν μαχητικά αεροσκάφη για να συνοδεύσουν επιβατικά αεροπλάνα που είχαν δεχθεί απειλές.
Ορισμένοι ζητούν πλέον από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να εγκαταλείψουν τις αποσπασματικές, εθνικού χαρακτήρα αντιδράσεις και να προχωρήσουν στη δημιουργία ενός κοινού πλαισίου ασφαλείας για ολόκληρη την Ένωση.
Ο διευθύνων σύμβουλος της ουγγρικής αεροπορικής εταιρείας χαμηλού κόστους Wizz Air, Γιόζεφ Βάραντι, υπογράμμισε την Πέμπτη την ανάγκη εναρμόνισης των διαδικασιών ασφαλείας, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός κεντρικού ευρωπαϊκού φορέα που θα αναλάμβανε τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών.
Όπως αποκάλυψε, είχε πρόσφατα συνάντηση με αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκειμένου να προωθήσει μια συντονισμένη αντιμετώπιση του φαινομένου.
«Ωστόσο, πρόκειται για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα, λόγω της αντίληψης περί κυρίαρχου έθνους-κράτους. Καμία χώρα δεν θέλει να κάνει παραχωρήσεις σε αυτό το θέμα», δήλωσε ο Βάραντι σε τηλεδιάσκεψη με δημοσιογράφους, μετά την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων της εταιρείας την Πέμπτη.
Η ανάγκη για μια κοινή ευρωπαϊκή αντίδραση
Μια απειλή που αφορά μια αεροπορική εταιρεία με δραστηριότητα σε πολλές χώρες μπορεί να ενεργοποιήσει ταυτόχρονα αρκετές υπηρεσίες επιβολής του νόμου. Για τον λόγο αυτό, η ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική, τόσο για τον εντοπισμό επαναλαμβανόμενων μοτίβων όσο και για τη διερεύνηση της προέλευσης και της αξιοπιστίας κάθε απειλής.
Ο Γκρεγκουάρ Ρους, διευθυντής των προγραμμάτων Ευρώπης, Ρωσίας και Ευρασίας στο λονδρέζικο think tank Chatham House, εκτιμά ότι, παρά την άμεση και ισχυρή κινητοποίηση των αρχών σε επίπεδο ασφάλειας, ο συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής.
Όπως δήλωσε στο CNN, κάθε χώρα εξακολουθεί να αντιδρά με τη «δική της εργαλειοθήκη και τα δικά της πρότυπα», καθώς πρόκειται για ένα σχετικά καινούργιο φαινόμενο.
Κατά τον ίδιο, ένα πρώτο βήμα για τη βελτίωση της κατάστασης θα ήταν η θέσπιση ενός ενιαίου πανευρωπαϊκού προτύπου αξιολόγησης των απειλών.
«Για παράδειγμα, τα μέτρα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να βασίζονται σε επιβεβαιωμένες πληροφορίες και στις ειδικές συνθήκες κάθε περιστατικού, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο», ανέφερε.
Ο Ρους θεωρεί επίσης ότι όσοι βρίσκονται πίσω από τις αποστολές των απειλητικών μηνυμάτων ενδέχεται να εκμεταλλεύονται τις διαφορές μεταξύ των εθνικών διαδικασιών.
«Η Ευρωπόλ, οι εθνικές αστυνομικές υπηρεσίες, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και οι περιφερειακές αστυνομικές δυνάμεις, καθώς και οι αεροπορικές αρχές, πρέπει όλοι να συγκρίνουν τα τεχνικά στοιχεία.
Έτσι, καταλήγουμε σε μια αποσπασματική αντίδραση, η οποία έχει και επιμέρους επίπεδα κατακερματισμού. Αυτό αυξάνει τον χρόνο ανταπόκρισης και, κατά συνέπεια, αφήνει περισσότερο περιθώριο για να ενισχυθεί η ανησυχία», εξήγησε.
Οι απειλές αναδεικνύουν επίσης μια σημαντική ασυμμετρία: η αποστολή τέτοιων παραπλανητικών μηνυμάτων κοστίζει ελάχιστα, ενώ η αντιμετώπισή τους απαιτεί πολύ περισσότερους πόρους.
Ένα και μόνο email μπορεί να οδηγήσει σε μαζική κινητοποίηση δυνάμεων ασφαλείας, εκτροπή πτήσεων ή εκκένωση δημόσιων κτιρίων. Οι ενέργειες αυτές επιβαρύνουν σημαντικά τους διαθέσιμους δημόσιους πόρους, διαταράσσουν την καθημερινότητα και εντείνουν το αίσθημα ανασφάλειας στους πολίτες.
Οι εκκενώσεις σχολείων και η προσπάθεια να συνεχιστεί η καθημερινότητα
Μία από τις προσεγγίσεις που εξετάζονται είναι η διατήρηση της κανονικής λειτουργίας των δημόσιων υπηρεσιών, όταν δεν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις πραγματικού κινδύνου.
Όταν χιλιάδες σχολεία στην Ιταλία έγιναν στόχος απειλητικών μηνυμάτων αυτή την εβδομάδα, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι απηύθυνε έκκληση στους ανήσυχους γονείς να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και να περιορίσουν όσο γίνεται την αναστάτωση.
Την Τετάρτη εστάλησαν απειλές για βόμβες μέσω email σε περίπου 6.300 ιταλικά σχολεία, ενώ την Πέμπτη ακολούθησαν αντίστοιχα μηνύματα σε περίπου 3.778 εκπαιδευτικές μονάδες.
Παρότι εκατοντάδες σχολεία εκκενώθηκαν, πολλά άλλα επέλεξαν να παραμείνουν ανοιχτά. Μετά τα περιστατικά, η Μελόνι πρότεινε την υιοθέτηση νέων πρωτοκόλλων εκκένωσης, σύμφωνα με τα οποία ένα σχολείο δεν θα πρέπει να εκκενώνεται αποκλειστικά και μόνο επειδή έχει λάβει ένα μαζικό ηλεκτρονικό μήνυμα, χωρίς να υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που να επιβεβαιώνουν την απειλή.
Απειλητικά email έλαβαν την Τετάρτη και σχολεία στη Σκωτία, τη Βόρεια Ιρλανδία και τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας. Η αστυνομία προειδοποίησε ότι πιθανότατα επρόκειτο για φάρσες, ενώ οι εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις δεν εκκενώθηκαν.
Παράλληλα, ορισμένα αεροδρόμια του Ηνωμένου Βασιλείου αποφάσισαν να συνεχίσουν κανονικά τη λειτουργία τους, παρά τις απειλές που είχαν δεχθεί.
«Στο Ηνωμένο Βασίλειο είδαμε ότι τα αεροδρόμια του Χίθροου και του Μπέρμιγχαμ κατάφεραν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους μετά τις απειλές, καθώς αυτές αξιολογήθηκαν ως μη αξιόπιστες. Νομίζω, επομένως, ότι αυτή είναι μια πρακτική που θα μπορούσαν να ακολουθήσουν και άλλες χώρες της Ευρώπης, αντί να λένε: "Εντάξει, υπάρχει μια μικρή προειδοποίηση, οπότε θα κλείσουμε τα πάντα"», δήλωσε ο Ρους.
Και πρόσθεσε: «Αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία απ' όσο νομίζετε, επειδή τη στιγμή που εκκενώνετε ένα κτίριο, αυξάνεται το επίπεδο του άγχους».
Δύσκολος ο εντοπισμός των υπευθύνων – Οι παραβιασμένοι λογαριασμοί email
Η ψηφιακή φύση των απειλών, καθώς η συντριπτική πλειονότητά τους έχει διακινηθεί μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, δυσχεραίνει σημαντικά το έργο των ερευνητών που προσπαθούν να εντοπίσουν την προέλευσή τους.
Ορισμένα μηνύματα έφεραν την υπογραφή συγκεκριμένων οργανώσεων ή οντοτήτων, μεταξύ των οποίων και το «Ανδρικό Κράτος», μια ρωσική υπερεθνικιστική ομάδα. Ωστόσο, οι αρχές εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένες αναφορές ενδέχεται να αποτελούν ψευδή προσπάθεια απόδοσης ευθύνης.
Έρευνες των εταιρειών κυβερνοασφάλειας Proofpoint και Abnormal Security έδειξαν ότι μεγάλο μέρος των απειλητικών μηνυμάτων στάλθηκε από νόμιμους λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, οι οποίοι είχαν προηγουμένως παραβιαστεί.
Η πρακτική αυτή καθιστά δυσκολότερο τον εντοπισμό των πραγματικών αποστολέων από τις διωκτικές αρχές και μπορεί να τις εγκλωβίσει σε μια διαρκώς αντιδραστική στάση, καθώς καλούνται να αντιμετωπίζουν κάθε νέο περιστατικό χωρίς να έχουν ακόμη εντοπίσει τους υπευθύνους.
Οι υποψίες για τη Ρωσία και το ενδεχόμενο υβριδικού πολέμου
Ισχυρές είναι οι υποψίες ότι τα περιστατικά ενδέχεται να εντάσσονται σε μια ευρύτερη εκστρατεία του λεγόμενου υβριδικού πολέμου. Πρόκειται για μια μορφή αντιπαράθεσης κατά την οποία εχθρικοί παράγοντες επιδιώκουν να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και να αποσταθεροποιήσουν κράτη, χωρίς να καταφύγουν σε συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν όλο και συχνότερα για τους κινδύνους που συνεπάγονται τέτοιες τακτικές. Η Ρωσία έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα ότι χρησιμοποιεί κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές και εκστρατείες παραπληροφόρησης με στόχο να αποδυναμώσει τις δυτικές χώρες. Η Μόσχα, από την πλευρά της, έχει αρνηθεί επανειλημμένα οποιαδήποτε εμπλοκή σε τέτοιου είδους δραστηριότητες.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ωστόσο, προειδοποίησε την Πέμπτη να μην εξαχθούν βιαστικά συμπεράσματα για την προέλευση του κύματος των απειλών, επισημαίνοντας ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να επιτρέπουν την απόδοσή τους σε ξένες δυνάμεις.
«Τη στιγμή που μιλάμε, δεν διαθέτουμε επαρκή στοιχεία ώστε να μπορέσουμε να αποδώσουμε την ευθύνη», δήλωσε ο Μακρόν σε δημοσιογράφους, στο περιθώριο συνάντησης Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο.
Από την πλευρά του, ο Ρους προειδοποίησε ότι η αυτόματη απόδοση των περιστατικών στη Μόσχα, χωρίς προηγούμενη τεκμηρίωση, μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα, καθώς ενδέχεται να ενθαρρύνει και άλλους πιθανούς δράστες.
«Υπάρχει ο κίνδυνος να ενισχύσουμε, ελλείψει καλύτερης λέξης, πολλούς άλλους δράστες, τόσο κρατικούς όσο και μη κρατικούς, εάν κάθε φορά που εμφανίζεται μια απειλή σπεύδουμε να την αποδώσουμε στη Μόσχα, χωρίς καν να την εξετάσουμε», ανέφερε.
Παραμένει, άλλωστε, αδιευκρίνιστο εάν οι απειλές που έχουν στοχεύσει σχολεία, αεροπορικές εταιρείες, ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς και άλλους φορείς συνδέονται μεταξύ τους ή εάν προέρχονται από ένα μεμονωμένο άτομο, μια οργανωμένη ομάδα ή κάποια επιχείρηση με κρατική υποστήριξη.
Το δύσκολο στοίχημα για την Ευρώπη
Προς το παρόν, η βασική πρόκληση για τις ευρωπαϊκές αρχές είναι να βρουν την ισορροπία ανάμεσα στην υποχρέωση να αντιμετωπίζουν με τη δέουσα σοβαρότητα κάθε πιθανή απειλή και στην ανάγκη να μην επιτρέπουν σε ανώνυμα ηλεκτρονικά μηνύματα να παραλύουν επανειλημμένα βασικές δημόσιες υπηρεσίες.
Καθώς τα περιστατικά εξακολουθούν να ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα, η πίεση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για τη διαμόρφωση μιας κοινής στρατηγικής αναμένεται να αυξηθεί.
Το ζητούμενο είναι ένα σύστημα συντονισμένης αντιμετώπισης, το οποίο θα μπορεί να διακρίνει τις πραγματικές και αξιόπιστες απειλές ασφαλείας από τις οργανωμένες προσπάθειες εκμετάλλευσης των ίδιων των μηχανισμών προστασίας των πολιτών.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
