Το ισπανικό ακροδεξιό κόμμα Vox φιλοδοξεί να αναλάβει ακόμη πιο ισχυρό ρόλο στη διασύνδεση των ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων σε διεθνές επίπεδο, από τη Λατινική Αμερική έως το κίνημα MAGA του Ντόναλντ Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενισχύοντας παράλληλα την παρουσία του στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Μετά την αποχώρηση του Βίκτορ Όρμπαν από την εξουσία στην Ουγγαρία, το Vox αναμένεται να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο επιρροής στο ευρωπαϊκό ακροδεξιό στρατόπεδο, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα σε πολιτικούς συμμάχους που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικές ηπείρους, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το POLITICO.
Σε αντίθεση με το Fidesz του Όρμπαν ή τον Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία, που έχουν διαμορφώσει επί δεκαετίες την εθνική και ευρωπαϊκή πολιτική, το Vox αποτελεί σχετικά νεότερη πολιτική δύναμη. Εισήλθε στο ισπανικό κοινοβούλιο μόλις το 2019.
Ωστόσο, η εκλογική του παρουσία ενισχύεται.
Οι δημοσκοπήσεις, σύμφωνα με το POLITICO, καταγράφουν προσδοκίες για διπλασιασμό της κοινοβουλευτικής του δύναμης στις ισπανικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, εξέλιξη που θα μπορούσε να το καταστήσει απαραίτητο εταίρο σε μια κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον επικεφαλής του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιες Φεϊχόο.
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις αυτές, το Vox θα μπορούσε να βρεθεί στην κυβέρνηση διαθέτοντας διεθνή επιρροή δυσανάλογη προς την εκλογική του δύναμη.
Πρόκειται για αποτέλεσμα ενός δικτύου πολιτικών και ιδεολογικών συμμαχιών που οικοδομεί συστηματικά τα τελευταία χρόνια.
Μέσω του Ιδρύματος Disenso, με έδρα τη Μαδρίτη, το κόμμα έχει αναπτύξει στενές σχέσεις με ακροδεξιούς ηγέτες της Λατινικής Αμερικής, όπως ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι και ο Χιλιανός Χοσέ Αντόνιο Καστ, ενώ έχει καλλιεργήσει επαφές και με σημαντικές προσωπικότητες του κινήματος MAGA στην Ουάσινγκτον.
Παρότι πρόκειται για σχετικά διαφορετικά πολιτικά κινήματα, τα μέλη τους συνδέονται από την κοινή απόρριψη του παραδοσιακού πολιτικού κατεστημένου και υπέρ του εθνικισμού.
«Δεν πρόκειται για την κατάληψη περισσότερου χώρου. Πρόκειται για ένα κίνημα», δήλωσε στο POLITICO, στη Μαδρίτη, ο Χόρχε Μαρτίν Φρίας, ευρωβουλευτής του Vox και διευθυντής του Ιδρύματος Disenso.
Όπως ανέφερε, οι σύμμαχοι του κόμματος «αντιμετωπίζουν τα ίδια εμπόδια, τις ίδιες ταμπέλες, την ίδια επιθυμία να τους εξοντώσουν». Πρόσθεσε ότι μέσα από αυτή την κοινή εμπειρία αναπτύσσεται ένα αίσθημα αλληλεγγύης μεταξύ τους.
Η στρατηγική αυτή έχει βοηθήσει το Vox να καθιερωθεί ως σημαντικός συνομιλητής των ακροδεξιών δυνάμεων στην Ευρώπη.
Ο αρχηγός του, Σαντιάγο Αμπασκάλ, ηγείται πλέον του Patriots.eu, της πανευρωπαϊκής ακροδεξιάς πολιτικής ομάδας στην οποία συμμετέχουν το ουγγρικό Fidesz, ο Εθνικός Συναγερμός της Γαλλίας, η ιταλική Λέγκα, το βελγικό Vlaams Belang, η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου από την Ελλάδα και το πορτογαλικό Chega.
Ο Φρανκ Φουρέντι, πρόεδρος της Πρωτοβουλίας για την Ελευθερία και την Κυριαρχία της Ευρώπης, μιας δεξαμενής σκέψης με έδρα τις Βρυξέλλες που δημιουργήθηκε από την ομάδα πίσω από το MCC Brussels, δήλωσε ότι το Vox υπήρξε ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην προσπάθειά του να διαμορφώσει μια θέση για τον εαυτό του ως πολιτικό κίνημα ανοιχτό στη συνεργασία με άλλες δυνάμεις.
Από την πλευρά του, ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Κάρολος Γ΄ της Μαδρίτης, Γκιγιέρμο Φερνάντες Βάσκεθ, εκτιμά ότι η στρατηγική του κόμματος τού επέτρεψε να αποκτήσει διεθνή επιρροή πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα δικαιολογούσε η εκλογική του απήχηση.
«Το Vox είναι ένα εκλογικά μετριοπαθές κόμμα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της ακροδεξιάς. Παρ' όλα αυτά, έχει εξελιχθεί σε κόμβο επικοινωνίας, σε γέφυρα και σύνδεσμο ανάμεσα στη νέα λατινοαμερικανική δεξιά, την ευρωπαϊκή ακροδεξιά και την τραμπική δεξιά», ανέφερε.
Οι δεσμοί με τη Λατινική Αμερική και το MAGA
Το Vox έχει επενδύσει ιδιαίτερα στην ανάπτυξη σχέσεων με την Ιβηροαμερική, δηλαδή την Ισπανία, την Πορτογαλία και τις ισπανόφωνες και πορτογαλόφωνες χώρες της αμερικανικής ηπείρου.
Ο Μαρτίν Φρίας περιέγραψε την περιοχή ως «ήπειρο της ελπίδας», υποστηρίζοντας ότι έχει ήδη ξεπεράσει την Ευρώπη σε ορισμένους τομείς, ακόμη και στην οικονομία.
Ως παραδείγματα ανέφερε την πολιτική του Χαβιέρ Μιλέι για την απελευθέρωση της οικονομίας της Αργεντινής, καθώς και τις προσπάθειες του Χοσέ Αντόνιο Καστ να προσελκύσει ξένες επενδύσεις στη Χιλή μέσω φορολογικών κινήτρων και αλλαγών στο ρυθμιστικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ακροδεξιοί ηγέτες της περιοχής αποδεικνύουν ότι είναι εφικτή η αμφισβήτηση της πολιτικής παραίτησης και του κατεστημένου που, όπως υποστήριξε, έχουν κυριαρχήσει στις χώρες τους, με αναφορά στην εναλλαγή του Λαϊκού Κόμματος και των Σοσιαλιστών.
Κομβικό εργαλείο για την ανάπτυξη αυτών των σχέσεων αποτελεί το Ίδρυμα Disenso, το οποίο δημιουργήθηκε το 2020. Μέσα από αυτό, το Vox έχει οικοδομήσει ένα θεσμικό δίκτυο συνεδρίων, πολιτικών επαφών και προγραμμάτων κατάρτισης.
Μία από τις βασικές πρωτοβουλίες του είναι το Foro Madrid, ένα φόρουμ που συγκεντρώνει ακροδεξιά και νεοφασιστικά κόμματα, πολιτικούς και οργανώσεις από διάφορες χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Το Vox έχει διοχετεύσει εκατομμύρια ευρώ στο Disenso κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι ετών, εξασφαλίζοντας στο ίδρυμα σημαντικούς οικονομικούς πόρους για την ανάπτυξη των διεθνών του σχέσεων.
Όπως εξήγησε ο πολιτικός επιστήμονας Φερνάντες Βάσκεθ, το κόμμα εντόπισε και προσέγγισε προσωπικότητες όπως ο Μιλέι και ο Καστ σε μια περίοδο κατά την οποία τα πολιτικά τους κινήματα βρίσκονταν ακόμη σε σχετικά πρώιμο στάδιο.
Οι αρχικές αυτές επαφές εξελίχθηκαν στη συνέχεια σε σχέσεις με ηγέτες που σήμερα κατέχουν την εξουσία ή διαδραματίζουν σημαντικό πολιτικό ρόλο στις χώρες τους.
Το δίκτυο αυτό έχει προσφέρει στον Αμπασκάλ απευθείας πρόσβαση και σε άλλες εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες της περιοχής, μεταξύ των οποίων η ακροδεξιά ηγέτιδα της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα, Μαρία Κορίνα Ματσάδο.
Κατά την επίσκεψή της στη Μαδρίτη τον Απρίλιο, η Ματσάδο συναντήθηκε με τον αρχηγό του Vox, απορρίπτοντας παράλληλα, μεταξύ άλλων, πρόταση για συνάντηση με τον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ.
Ο Μαρτίν Φρίας αποδίδει την επιτυχία του κόμματος στην ανάπτυξη ενός διεθνούς δικτύου στο γεγονός ότι δεν επιχείρησε απλώς να εξαγάγει το ισπανικό πολιτικό μοντέλο σε άλλες χώρες.
Αντίθετα, υποστήριξε, το Vox απέφυγε να εμπλακεί σε διαφωνίες γύρω από τα εθνικά συμφέροντα των συμμάχων του.
Ενδεικτικό είναι το ζήτημα της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur, την οποία στηρίζει η Αργεντινή, αλλά στην οποία αντιτίθεται το Vox.
«Κάθε χώρα και κάθε ηγέτης εφαρμόζει τους δικούς του κανόνες για να υπερασπιστεί τα εθνικά του συμφέροντα, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έρχονται σε αντίθεση με τα δικά μας. Αυτό είναι λογικό. Αυτό είναι το παιχνίδι στο οποίο συμμετέχουμε όλοι», δήλωσε.
Για το Vox, πάντως, η Λατινική Αμερική αποτελεί μόνο ένα τμήμα ενός ευρύτερου διεθνούς δικτύου, στο οποίο περιλαμβάνεται και η Ουάσινγκτον.
Ο Μαρτίν Φρίας έχει μεταφέρει προσωπικά τις θέσεις του κόμματος στο αμερικανικό συντηρητικό πολιτικό περιβάλλον.
Το 2024 συμμετείχε, μαζί με τον Αμπασκάλ, στο Conservative Political Action Conference (CPAC) στην Ουάσινγκτον, ενώ έχει λάβει μέρος και σε εκδηλώσεις που διοργάνωσε το συντηρητικό αμερικανικό think tank Heritage Foundation, μεταξύ των οποίων και το Miami Security Forum του 2026.
Ο Φουρέντι υποστήριξε ότι τα κορυφαία στελέχη του Vox έχουν επιδείξει ενδιαφέρον για τη Λατινική Αμερική σε βαθμό που σπάνια συναντάται μεταξύ των Ευρωπαίων ακροδεξιών ομολόγων τους.
Κατά την άποψή του, το κόμμα δεν επιδιώκει μόνο τη σύναψη πολιτικών συμμαχιών, αλλά και την καλλιέργεια μιας πιο δυναμικής, σύγχρονης ισπανόφωνης πολιτισμικής ταυτότητας.
Ο Μπάλαζ Όρμπαν, πρώην πολιτικός διευθυντής του Βίκτορ Όρμπαν και ανώτερο στέλεχος του ουγγρικού MCC, δήλωσε στο POLITICO ότι το Vox κατάφερε να δημιουργήσει μια διατλαντική σύνδεση χάρη στην εξελιγμένη στρατηγική του και στην ικανότητα των στελεχών του να επικοινωνούν τόσο στα αγγλικά όσο και στα ισπανικά.
Η ιστορική αναφορά στον Φράνκο και η ιδεολογική ταυτότητα του Vox
Η πολιτική ταυτότητα του Vox συνδέεται και με μια συγκεκριμένη ιστορική και ιδεολογική παράδοση της Ισπανίας. Το κόμμα έχει δεχθεί επικρίσεις για τη στάση του απέναντι στην κληρονομιά του δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο, ενώ η πολιτική του ταυτότητα έχει συνδεθεί με την ισπανική εθνικιστική και αυταρχική παράδοση.
Οι επικριτές του επισημαίνουν τη στάση στελεχών και υποστηρικτών του απέναντι στη δικτατορία του Φράνκο, καθώς και την εξιδανίκευση πλευρών της περιόδου εκείνης. Η αναφορά αυτή αποτελεί μέρος της ευρύτερης αντιπαράθεσης για την ιστορική μνήμη του ισπανικού εμφυλίου και της δικτατορίας.
Η επιστροφή στις Βρυξέλλες και η διεκδίκηση της ευρωπαϊκής επιρροής
Η στρατηγική του Vox γύρω από τη γλώσσα και την πολιτισμική ταυτότητα έχει αποδειχθεί σημαντικό πλεονέκτημα και στις Βρυξέλλες.
Το κόμμα έχει μελετήσει τα λάθη άλλων ακροδεξιών σχηματισμών, μεταξύ των οποίων και του Εθνικού Συναγερμού της Μαρίν Λεπέν. Η αδυναμία του γαλλικού κόμματος να αναπτύξει ισχυρές σχέσεις με ευρύτερους πολιτικούς κύκλους της ακροδεξιάς έχει αποδοθεί, εν μέρει, στην απροθυμία στελεχών του να επικοινωνούν σε άλλες γλώσσες πέρα από τα γαλλικά.
«Μπορούν να μιλούν αγγλικά, αλλά αρνούνται να το κάνουν. Στην περίπτωση του Vox, δεν υπάρχει αυτή η διάθεση να μιλούν ισπανικά και να αναγάγουν τη γλώσσα τους σε ζήτημα υπερηφάνειας. Είναι πολύ πιο χαλαροί σε αυτό», ανέφερε ο Φουρέντι.
Ο Φερνάντες Βάσκεθ εκτιμά ότι αυτή η προσέγγιση βοήθησε το Vox να αναδειχθεί σε διαμεσολαβητή στο ευρωπαϊκό ακροδεξιό στρατόπεδο.
Παράλληλα, οδήγησε άλλες πολιτικές προσωπικότητες να θεωρήσουν τον Αμπασκάλ μια αποδεκτή επιλογή για την ηγεσία των Patriots, καθώς μπορούσε να λειτουργήσει εξισορροπητικά απέναντι στις ανταγωνιστικές φιλοδοξίες της Λεπέν και του Όρμπαν.
Μετά την αποχώρηση του Όρμπαν από την εξουσία, αρκετές πολιτικές δυνάμεις διεκδικούν πλέον την επιρροή που εκείνος ασκούσε μέχρι πρότινος.
«Το Fidesz προφανώς θέλει να διατηρήσει τη σημασία και την ισχύ του. Οι Ιταλοί, και ειδικότερα οι Αδελφοί της Ιταλίας, είναι επίσης αρκετά πρόθυμοι, με τη Μελόνι να θέλει να θεωρείται αντίστοιχη προσωπικότητα με εκείνη που ήταν κάποτε ο Όρμπαν», δήλωσε ο Φουρέντι.
Το Vox, ωστόσο, ξεχωρίζει, σύμφωνα με τον ίδιο, λόγω του ήδη εδραιωμένου ρόλου του ως αξιόπιστου διαμεσολαβητή και συνομιλητή σε διεθνές επίπεδο.
Ο Μαρτίν Φρίας απέρριψε την εκτίμηση ότι το κόμμα του απλώς περιμένει να καλύψει το κενό που αφήνει το Fidesz. Όπως είπε, στόχος του Vox είναι να ενώσει πολιτικές δυνάμεις με κοινές αντιλήψεις απέναντι σε θεσμούς όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την οποία κατηγόρησε ότι υπονομεύει την Ευρωπαϊκή Ένωση, έναν θεσμό που ο ίδιος χαρακτήρισε «καλή εφεύρεση».
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Ζορντάν Μπαρντελά του Εθνικού Συναγερμού είχε δηλώσει νωρίτερα μέσα στη χρονιά ότι το κόμμα του δεν σκοπεύει να επιδιώξει την αποχώρηση της Γαλλίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντίθετα, υποστήριξε ότι επιδιώκει να μεταμορφώσει την Ένωση εκ των έσω και να «αλλάξει τα πάντα χωρίς να καταστρέψει τίποτα».
Τόσο ο Μαρτίν Φρίας όσο και ο Μπάλαζ Όρμπαν απέρριψαν την ιδέα ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια απλή μεταβίβαση της ηγεσίας του ευρωπαϊκού ακροδεξιού χώρου από τον Όρμπαν σε άλλον πολιτικό.
Ο Μπάλαζ Όρμπαν αναφέρθηκε στις απαρχές ενός ευρύτερου πολιτικού συνασπισμού, στον οποίο είχε πρωταγωνιστήσει ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας.
«Ο Βίκτορ Όρμπαν είχε πάντα έναν πολύ σημαντικό ρόλο στο πατριωτικό κίνημα. Είναι ο ιδρυτής του και μία από τις ηγετικές πνευματικές προσωπικότητές του», δήλωσε.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι πλέον, καθώς το Fidesz δεν βρίσκεται στην κυβέρνηση, τα στελέχη του διαθέτουν περισσότερο χρόνο για να δραστηριοποιηθούν στις Βρυξέλλες και να επιταχύνουν τις πολιτικές τους πρωτοβουλίες.
Ο Μαρτίν Φρίας εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις προοπτικές που δημιουργούν οι επερχόμενες ισπανικές εκλογές για την ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική του Vox.
Όπως υποστήριξε, οι κυβερνητικές αλλαγές στα κράτη-μέλη μπορούν να επηρεάσουν τη σύνθεση και τις ισορροπίες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Περιέγραψε, παράλληλα, το όραμα του κόμματός του για μια Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούμενη από κυρίαρχα κράτη, τα οποία θα υπερασπίζονται τα εθνικά τους συμφέροντα και θα συνεργάζονται όταν οι στόχοι τους συμπίπτουν.
«Υπάρχει η δυνατότητα να διορθωθούν όλα όσα δεν λειτουργούν σωστά, ακόμη και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς», ανέφερε.
Κατά τον ίδιο, η μετατόπιση αυτή είναι ήδη εμφανής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα βρίσκεται ολοένα και περισσότερο στη θέση να πρέπει να συνεργαστεί με τους Πατριώτες.
«Δεν το κάνουν επειδή το πιστεύουν ως αρχή. Το κάνουν επειδή φοβούνται το εκλογικό σώμα», κατέληξε ο Μαρτίν Φρίας.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
