ΗΠΑ: Πέθανε στα 96 της η Ντολόρες Ουέρτα, θρυλική μορφή του συνδικαλισμού και των πολιτικών δικαιωμάτων

Η Ντολόρες Ουέρτα, μία από τις σημαντικότερες μορφές του αμερικανικού εργατικού κινήματος και αγωνίστρια για τα πολιτικά δικαιώματα, πέθανε σε ηλικία 96 ετών, όπως ανακοίνωσε την Τετάρτη η οικογένειά της.

Αφιέρωσε περισσότερες από έξι δεκαετίες στην υπεράσπιση των εργατών γης, πολλοί από τους οποίους ήταν μετανάστες, συμβάλλοντας καθοριστικά στη βελτίωση των μισθών και των συνθηκών εργασίας τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Η οικογένειά της ανακοίνωσε τον θάνατό της μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ζητώντας σεβασμό στην ιδιωτικότητά της και επισημαίνοντας ότι θα ακολουθήσουν πρωτοβουλίες για την αναγνώριση της ζωής και της παρακαταθήκης της. Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, η Ουέρτα έδινε μάχη με τον καρκίνο.

Η δράση της ξεπέρασε τα όρια του συνδικαλισμού. Υπήρξε υπέρμαχος των δικαιωμάτων των γυναικών, των μεταναστών και των φυλετικών μειονοτήτων, ενώ συνέχισε να συμμετέχει σε κινητοποιήσεις και δημόσιες παρεμβάσεις ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία.

Το 2012, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, της απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας, την υψηλότερη πολιτική διάκριση της χώρας. 

Από τα χωράφια της Καλιφόρνιας στο ιστορικό «Sí, se puede»

Γεννημένη στις 10 Απριλίου 1930, στην πόλη Ντόσον του Νέου Μεξικού, η Ουέρτα μεγάλωσε στο Στόκτον της Καλιφόρνιας, σε μια περιοχή όπου ζούσαν και εργάζονταν πολυάριθμες οικογένειες αγροτών.

Η μητέρα της, Αλίσια, ανέλαβε την ανατροφή των παιδιών μετά τον χωρισμό των γονιών της και επηρέασε βαθιά τη μετέπειτα κοινωνική δράση της.

Αρχικά εργάστηκε ως δασκάλα, όμως η επαφή της με τα παιδιά των εργατών γης την έφερε αντιμέτωπη με τη φτώχεια και τις στερήσεις που αντιμετώπιζαν οι οικογένειές τους.

Πολλά παιδιά έφταναν στο σχολείο πεινασμένα και χωρίς τα απαραίτητα ρούχα και παπούτσια. Η Ουέρτα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μπορούσε να προσφέρει περισσότερα αν αγωνιζόταν για να αλλάξει τις συνθήκες ζωής των γονιών τους.

Το 1955 άρχισε να δραστηριοποιείται οργανωμένα στον χώρο των πολιτικών δικαιωμάτων και της κοινοτικής δράσης, συμμετέχοντας στην Community Service Organization, μια οργάνωση που αγωνιζόταν για την οικονομική και πολιτική ενδυνάμωση των Λατινοαμερικανών στις ΗΠΑ.

Αργότερα στράφηκε ειδικότερα στην οργάνωση των εργατών γης και στην κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους. 

Το 1962, μαζί με τον Σίζαρ Τσάβες, ίδρυσε την National Farm Workers Association, την οργάνωση που αποτέλεσε τον πυρήνα του μετέπειτα συνδικάτου United Farm Workers (UFW).

Στόχος τους ήταν να αποκτήσουν οι εργάτες γης τη δυνατότητα να οργανώνονται συνδικαλιστικά, να διεκδικούν καλύτερες αποδοχές και να αντιστέκονται στις πρακτικές μεγάλων αγροτικών επιχειρήσεων.

Η Ουέρτα δεν περιορίστηκε σε έναν συμβολικό ρόλο. Συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, άσκησε πιέσεις σε πολιτικούς και συνέβαλε στην εξασφάλιση κοινωνικών παροχών για εργαζομένους που μέχρι τότε είχαν ελάχιστη προστασία.

Η δουλειά της υπήρξε καθοριστική για την ανάπτυξη του κινήματος, παρότι η δημόσια αναγνώριση αποδιδόταν συχνά περισσότερο στον Τσάβες. 

Το όνομά της συνδέθηκε με τη φράση «¡Sí, se puede!» («Ναι, μπορούμε!»), την οποία χρησιμοποίησε το 1972, κατά τη διάρκεια εκστρατείας στην Αριζόνα για τα δικαιώματα των εργατών.

Δεκαετίες αργότερα, το σύνθημα έγινε γνωστό σε ολόκληρο τον κόσμο μέσα από την προεκλογική εκστρατεία του Ομπάμα το 2008, με την αγγλική εκδοχή «Yes We Can».

Ο ίδιος ο Ομπάμα αναγνώρισε δημόσια την προέλευσή του, όταν της απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας. 

Οι απεργίες και το μποϊκοτάζ που άλλαξαν τον αγώνα των εργατών γης

Μία από τις σημαντικότερες εκστρατείες στην οποία συμμετείχε η Ουέρτα ήταν η απεργία των εργατών σταφυλιών στο Ντελάνο της Καλιφόρνιας, το 1965. Οι εργαζόμενοι διεκδικούσαν καλύτερους μισθούς και αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, καταγγέλλοντας μεταξύ άλλων την έκθεσή τους σε επικίνδυνα φυτοφάρμακα.

Η κινητοποίηση εξελίχθηκε σε ευρύτατο μποϊκοτάζ των επιτραπέζιων σταφυλιών, το οποίο εξαπλώθηκε σε ολόκληρες τις ΗΠΑ. Η εκστρατεία επιδίωκε να ασκήσει οικονομική πίεση στους παραγωγούς, κινητοποιώντας καταναλωτές, συνδικάτα και υποστηρικτές του εργατικού κινήματος.

Παράλληλα, οργανώθηκαν μεγάλες πορείες, απεργίες και διαδηλώσεις, με την Ουέρτα να αναλαμβάνει σημαντικό μέρος της οργάνωσης και της πολιτικής πίεσης.

Η εκστρατεία συνέβαλε στην υπογραφή συλλογικών συμβάσεων και στην ενίσχυση της συνδικαλιστικής εκπροσώπησης των εργατών γης. Το UFW εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες οργανώσεις του αγροτικού εργατικού κινήματος στις ΗΠΑ, δίνοντας πολιτική φωνή σε εργαζομένους που για χρόνια βρίσκονταν στο περιθώριο. 

Η Ουέρτα συμμετείχε επίσης σε αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών και την πρόσβαση στην άμβλωση, συνεργαζόμενη με γνωστές ακτιβίστριες, όπως η Γκλόρια Στάινεμ και η Άντζελα Ντέιβις.

Στην πορεία της συνελήφθη περισσότερες από 20 φορές, ενώ το 1988 τραυματίστηκε σοβαρά από αστυνομικούς κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο Σαν Φρανσίσκο. Η δράση της είχε προσωπικό κόστος, αλλά δεν την εγκατέλειψε ούτε στα χρόνια που ακολούθησαν. 

Η αποκάλυψη για τον Σίζαρ Τσάβες και η σκοτεινή πλευρά του κινήματος

Ένα από τα πιο οδυνηρά κεφάλαια της ζωής της ήρθε στο φως το 2026, όταν δημοσιογραφική έρευνα των New York Times έφερε στο προσκήνιο καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων και γυναικών από τον Σίζαρ Τσάβες, τον ιστορικό συνιδρυτή του UFW.

Η Ουέρτα αποκάλυψε τότε ότι και η ίδια είχε υποστεί σεξουαλική βία από τον Τσάβες.

Σύμφωνα με όσα περιέγραψε στους New York Times, το 1960 είχε πιεστεί να έχει σεξουαλική επαφή μαζί του, ενώ το 1966 είχε υποστεί βιασμό.

Ανέφερε ότι δεν είχε μιλήσει δημόσια για όσα συνέβησαν, καθώς φοβόταν ότι δεν θα γινόταν πιστευτή και ότι οι αποκαλύψεις της θα έπλητταν το συνδικαλιστικό κίνημα στο οποίο είχε αφιερώσει τη ζωή της. 

Η ίδια είχε αποκτήσει δύο παιδιά από τις δύο αυτές περιπτώσεις, τα οποία, όπως αποκάλυψε, μεγάλωσαν σε άλλες οικογένειες.

Είχε καταφέρει με τα χρόνια να αναπτύξει στενή σχέση μαζί τους, χωρίς να έχει αποκαλύψει προηγουμένως την πλήρη αλήθεια για τις συνθήκες υπό τις οποίες είχαν συλληφθεί.

Οι καταγγελίες αναδιαμόρφωσαν τη δημόσια συζήτηση για την κληρονομιά του Τσάβες και τις σχέσεις εξουσίας στο εσωτερικό του εργατικού κινήματος.

Παράλληλα, ανέδειξαν το προσωπικό τίμημα που μπορεί να έχει η σιωπή όταν η προστασία μιας ιστορικής συλλογικής προσπάθειας θεωρείται σημαντικότερη από τη δικαίωση των θυμάτων της.

Η πολιτική παρέμβαση μέχρι τα τελευταία χρόνια

Η Ουέρτα δεν αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή μετά την ολοκλήρωση των μεγάλων συνδικαλιστικών εκστρατειών. Το 2002 ίδρυσε το Dolores Huerta Foundation, με έδρα το Μπέικερσφιλντ της Καλιφόρνιας, το οποίο επικεντρώθηκε στην οργάνωση τοπικών κοινοτήτων, την πολιτική συμμετοχή, την εγγραφή ψηφοφόρων και την ανάδειξη νέων ηγετών. 

Το 1993 είχε γίνει η πρώτη Λατίνα που εντάχθηκε στο National Women's Hall of Fame, ενώ το 1998 είχε τιμηθεί με το Βραβείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Έλεανορ Ρούζβελτ. Η σημαντικότερη επίσημη διάκριση ήρθε το 2012 από τον Ομπάμα, ο οποίος αναγνώρισε την πολυετή προσφορά της στην κοινωνική δικαιοσύνη.

Ακόμη και μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025, η Ουέρτα συνέχισε να παρεμβαίνει στη δημόσια συζήτηση.

Επέκρινε την αντιμεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης, συνδέοντάς την με τον ρατσισμό που, όπως υποστήριζε, εξακολουθούσε να επηρεάζει την αμερικανική πολιτική ζωή.

Σε συνέντευξή της στο Γαλλικό Πρακτορείο τον Ιούλιο του 2025 είχε χαρακτηρίσει «απολύτως φρικτή» την αντιμεταναστευτική εκστρατεία του Τραμπ, καταγγέλλοντας τις επιχειρήσεις κράτησης μεταναστών.

Παράλληλα, καλούσε τους ακτιβιστές να κινητοποιηθούν ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών, επιδιώκοντας την ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο.

Οι αντιδράσεις για τον θάνατό της

Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, διέταξε οι σημαίες της πολιτείας να κυματίζουν μεσίστιες προς τιμήν της.

«Η Καλιφόρνια και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα ήταν αυτό που είμαστε σήμερα χωρίς την αποφασιστικότητά της, το πάθος της για το δίκαιο και τη δικαιοσύνη και τη δέσμευσή της απέναντι σε εκείνους που έχουν ξεχαστεί και παραμεριστεί», ανέφερε σε ανακοίνωσή του, η οποία εκδόθηκε στα αγγλικά και στα ισπανικά.

Η Νάνσι Πελόζι, πρώην πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, υπογράμμισε από την πλευρά της ότι η Ουέρτα ενέπνευσε γενιές Αμερικανών να πιστέψουν στη δύναμη της συλλογικής δράσης.

Η παρακαταθήκη της δεν περιορίζεται στις συνδικαλιστικές νίκες ή στις νομοθετικές αλλαγές που συνέβαλε να επιτευχθούν. Αφορά επίσης τη δυνατότητα εργαζομένων και κοινοτήτων που είχαν ελάχιστη πολιτική ισχύ να οργανωθούν, να διεκδικήσουν δικαιώματα και να επηρεάσουν τις εξελίξεις. Για την Ουέρτα, ο αγώνας αυτός παρέμενε ανοιχτός μέχρι το τέλος 
 

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.