Ο Νορβηγός πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στόρε δεν βρίσκεται ήδη στις καλύτερες σχέσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κατηγορήσει τη νορβηγική κυβέρνηση επειδή δεν του απένειμε το Νόμπελ Ειρήνης, ενώ πρόσφατα χαρακτήρισε τη Νορβηγία «χώρα-σκουπίδι».
Τώρα, ο Στόρε αμφισβητεί την αισιόδοξη εκτίμηση του Αμερικανού προέδρου ότι βρίσκεται κοντά στην υπογραφή μια «μεγάλη, όμορφη» ειρηνευτική συμφωνία, η οποία θα τερματίσει τον σχεδόν πενταετή πόλεμο πλήρους κλίμακας της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας.
Σε συνέντευξή του στο POLITICO, ενόψει της επανέναρξης των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, ο Στόρε παρουσίασε μια νηφάλια εκτίμηση για τη νοοτροπία του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, αλλά και για τις πιθανότητες επίτευξης μιας άμεσης κατάπαυσης του πυρός.
Παράλληλα, καθώς ο Λευκός Οίκος προαναγγέλλει σχέδια για την αναθεώρηση της καθιερωμένης αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη, ο Νορβηγός πρωθυπουργός προειδοποίησε με σαφήνεια ότι η άμυνα της ηπείρου δεν πρέπει να μετατραπεί σε διαπραγματευτικό χαρτί στις συζητήσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
«Θα ήμουν επιφυλακτικός», δήλωσε ο Στόρε, όταν ρωτήθηκε τι περιμένει να προκύψει από τον νέο γύρο συνομιλιών που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
«Το Άμπου Ντάμπι αποτελεί ένα πρώτο βήμα και ένα από τα αποτελέσματά του θα πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας νέας συνάντησης σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ατζέντα των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι ενδέχεται να περιλαμβάνει συζητήσεις για κατάπαυση του πυρός στη Μαύρη Θάλασσα, ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής μεταφορά σιτηρών, καθώς και για κατάπαυση του πυρός στις ενεργειακές υποδομές.
Στα υπό εξέταση ζητήματα περιλαμβάνονται επίσης το πάγωμα της γραμμής του μετώπου και άλλα «μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης», όπως οι ανταλλαγές αιχμαλώτων.
Παράλληλα, έχει ήδη γίνει προεργασία για το ζήτημα των εγγυήσεων ασφαλείας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ο Πούτιν δεν θα εξαπολύσει νέα επίθεση, ανέφερε.
Οι διαπραγματευτικές ομάδες της Μόσχας και του Κιέβου πρόκειται να συναντηθούν με την αμερικανική αντιπροσωπεία στο Άμπου Ντάμπι στις 10 και 11 Νοεμβρίου. Πρόκειται για την πρώτη τριμερή συνάντηση των πλευρών από τον Φεβρουάριο, η οποία πραγματοποιείται έπειτα από έναν μήνα εντατικής διπλωματικής κινητικότητας και ολοένα πιο ανυπόμονων πιέσεων από τον Τραμπ για την επίτευξη συμφωνίας.
Ο Νορβηγός πρωθυπουργός έχει βρεθεί περισσότερες από μία φορές στο επίκεντρο των εξελίξεων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Σε συνεργασία με τον στενό φίλο και περιφερειακό σύμμαχό του, τον πρόεδρο της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ, ο Στόρε επιχείρησε τον περασμένο μήνα να διασώσει την ειρηνευτική διαδικασία, η οποία βρισκόταν σε αδιέξοδο, φιλοξενώντας στο Όσλο συνάντηση με τον απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η πρωτοβουλία αυτή συνέβαλε στην αποκατάσταση της συνεννόησης μεταξύ Ουκρανίας και Ηνωμένων Πολιτειών, ανοίγοντας τον δρόμο για τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι.
Ωστόσο, μόλις μία ημέρα μετά τη συνάντηση στο Όσλο, ο Γουίτκοφ βρισκόταν στην Αγία Πετρούπολη, όπου επαίνεσε τον Πούτιν, παρουσία του ίδιου, χαρακτηρίζοντάς τον «ανθρωπιστή». Η δήλωση προκάλεσε έντονη ανησυχία σε πολλούς από τους Ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας.
Ο Στόρε ανέφερε ότι είναι υπερβολικά διπλωματικός για να αποκαλύψει πώς αισθάνθηκε ακούγοντας το συγκεκριμένο σχόλιο. Πρόσθεσε, ωστόσο: «Δεν θα ήταν μέρος του λεξιλογίου μου».
Με δεδομένο τον καθοριστικό ρόλο του Γουίτκοφ στις διαπραγματεύσεις, αλλά και την πρόσφατη δήλωση του ίδιου του Τραμπ ότι η Ρωσία ήταν «καλή» στην Ουκρανία, το POLITICO έθεσε στον Νορβηγό πρωθυπουργό το ερώτημα κατά πόσο εμπιστεύεται αυτά τα πρόσωπα ως εγγυητές μιας δίκαιης ειρηνευτικής διαδικασίας για την Ουκρανία. Και, τελικά, αν θα έπρεπε να τους εμπιστευτεί και η Ευρώπη.
Παρά τη διπλωματική του εμπειρία και τη θητεία του στο υπουργείο Εξωτερικών, ο 66χρονος Νορβηγός δεν έδωσε μια απλή καταφατική απάντηση.
«Εμπιστεύομαι ότι οι ΗΠΑ αναζητούν έναν τρόπο να τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο», είπε.
Η γραμμή επικοινωνίας με το Κρεμλίνο
Στις 27 Οκτωβρίου, οι Στόρε και Στουμπ αποφάσισαν να αναλάβουν οι ίδιοι πρωτοβουλία. Αντί να περιμένουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να διαπραγματευτούν με τον Πούτιν μια συμφωνία με τεράστιες επιπτώσεις για την Ευρώπη, σήκωσαν το τηλέφωνο και επικοινώνησαν απευθείας με το Κρεμλίνο.
Επρόκειτο για μια σπάνια πρωτοβουλία προσέγγισης του Ρώσου προέδρου από ηγέτες που στηρίζουν την Ουκρανία. Ο Πούτιν έχει διακόψει ουσιαστικά τις επαφές με την Ευρώπη από τότε που η Ρωσία εξαπέλυσε την ευρείας κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία, το 2022.
Η τηλεφωνική συνομιλία τους, διάρκειας 90 λεπτών, προκάλεσε έκπληξη και δυσαρέσκεια σε ορισμένες από τις γειτονικές χώρες των δύο σκανδιναβικών κρατών, όπως η Δανία και η Λετονία. Οι κυβερνήσεις αυτές θεωρούσαν ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να συνεχίσει να διατηρεί απομονωμένο τον Ρώσο εισβολέα.
Ο Στόρε απέρριψε αυτή την προσέγγιση και υπερασπίστηκε την απόφασή τους να ανοίξουν απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με το Κρεμλίνο.
«Ας το παραδεχτούμε. Δεν είναι απομονωμένος», δήλωσε. «Η μόνη φωνή που φτάνει στη Μόσχα προέρχεται από την Ουάσινγκτον».
Όπως εξήγησε, παρότι η Νορβηγία και η Φινλανδία διατηρούν καλές σχέσεις με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, ο πόλεμος εξακολουθεί να μαίνεται στην Ευρώπη.
«Το να ζούμε από μήνα σε μήνα... και να πιστεύουμε ότι αυτός ο πόλεμος θα τελειώσει χωρίς η Ευρώπη να μιλάει στη Μόσχα, νομίζω ότι είναι μια ψευδαίσθηση... Πιστεύουμε ότι θα πρέπει να υπάρχουν ευρωπαϊκές φωνές που να φτάνουν στον Πούτιν, μεταφέροντας το μήνυμα για τους λόγους και τον τρόπο με τον οποίο στηρίζουμε την Ουκρανία».
«Λογικός, αλλά όχι ειρηνοποιός»
Έχοντας συνομιλήσει απευθείας με τον Πούτιν, ο Στόρε περιέγραψε την ψυχική του κατάσταση και κατά πόσο είναι λογικός:
«Θα την περιέγραφα ως επαγγελματική. Θα τον χαρακτήριζα ορθολογικό», απάντησε. «Ήταν μια συζήτηση κατά την οποία συμφωνήσαμε σε ορισμένες αρχές: ότι δεν θα διακόπτουμε ο ένας τον άλλον και ότι θα τηρούμε όσα λέμε. Τα επιχειρήματά του διατυπώθηκαν με απόλυτη σαφήνεια».
Ορισμένα δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι ο Πούτιν αξιοποίησε την τηλεφωνική επικοινωνία για να κάνει διάλεξη στους δύο Σκανδιναβούς ηγέτες σχετικά με τη σλαβική ιστορία, χρησιμοποιώντας την ως δικαιολογία για τον πόλεμο. Ο Νορβηγός πρωθυπουργός θέλησε, ωστόσο, να διορθώσει αυτή την εικόνα:
«Πρέπει απλώς να πω, ξέρετε, ότι εγώ ήμουν εκεί. Εκείνος όχι».
Στην ερώτηση εάν ο Πούτιν επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη, ο Νορβηγός πρωθυπουργός απάντησε:
«Λοιπόν, αν ήθελε την ειρήνη, δεν θα είχε ξεκινήσει εξαρχής ο πόλεμος. Αν ήθελε την ειρήνη στη διάρκεια αυτών των πέντε ετών, βλέποντας ότι η χώρα του οπισθοδρομεί, ότι γειτονικές χώρες εντάσσονται στο ΝΑΤΟ, ότι ο λαός του σκοτώνεται και ότι συμβαίνουν όλα αυτά τα τρομερά πράγματα, ο πόλεμος θα είχε τελειώσει. Αυτή είναι η μία πλευρά του ζητήματος».
Από την άλλη πλευρά, όπως σημείωσε, «το γεγονός ότι σηκώνει το τηλέφωνο» για να συνομιλήσει «νομίζω ότι σηματοδοτεί, τουλάχιστον, ότι υπάρχει η διάθεση να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Ο Στόρε διευκρίνισε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει διαπιστώσει ενδείξεις πως ο Πούτιν είναι πραγματικά πρόθυμος να καταλήξει σε συμφωνία. Ωστόσο, η αποστολή μιας διαπραγματευτικής ομάδας στο Άμπου Ντάμπι και η ανάληψη της ευθύνης για το γεγονός ότι «δεν έφερε τίποτα» έχουν επίσης «ένα τίμημα», όπως είπε.
Αργότερα αυτή την εβδομάδα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν ποιος θα πρέπει να τους εκπροσωπεί στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, κατά τη διάρκεια άτυπης συνόδου κορυφής που θα πραγματοποιηθεί στο Δουβλίνο.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, εμφανίζεται ιδιαίτερα απογοητευμένη από το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να καταρτίσει ένα σχέδιο που θα διασφαλίζει ότι η φωνή της θα ακούγεται ουσιαστικά όταν λαμβάνονται οι σχετικές αποφάσεις.
Ο Στόρε δήλωσε ότι παρακολουθεί τη συζήτηση για το ενδεχόμενο να αναλάβει κάποιος τον ρόλο του εκπροσώπου μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής ομάδας.
«Και νομίζω ότι θα πρέπει να υπάρχει ένας τέτοιος εκπρόσωπος», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, θα μπορούσε να είναι ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ή να επιλεγεί μια διαφορετική μορφή εκπροσώπησης. Το σημαντικό, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι πρώτα η Ευρώπη να συμφωνήσει συλλογικά στα βασικά μηνύματα και στους στόχους της και στη συνέχεια να ορίσει ένα ή περισσότερα πρόσωπα που θα τους μεταφέρουν στον Τραμπ και τον Πούτιν.
Ο Στόρε ανέφερε ότι στρέφεται ολοένα και περισσότερο προς το σχήμα της λεγόμενης E3, προκειμένου να αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Πρόκειται για τις τρεις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις της Ευρώπης: τη Γερμανία, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι ανησυχίες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και το ΝΑΤΟ
Ανεξάρτητα από το ποιος θα αναλάβει τελικά να εκπροσωπήσει τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, ένα από τα πλέον επείγοντα ζητήματα για την ήπειρο είναι πώς θα αποτραπεί το ενδεχόμενο ο Τραμπ και ο Πούτιν να καταρτίσουν από κοινού ένα νέο σχέδιο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο προκαλεί έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, καθώς υπάρχει ο φόβος ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο ή σε αποδυνάμωση του ρόλου του ΝΑΤΟ, κάτι που αποτελεί διαχρονικό στόχο του Ρώσου προέδρου.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ και στελέχη της κυβέρνησής του άφησαν να εννοηθεί ότι οι ΗΠΑ επεξεργάζονται μια σημαντική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Όπως δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, αυτή θα μπορούσε να αφορά «ολόκληρη την Ευρώπη».
Από την πλευρά του, ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ανέφερε ότι στόχος είναι «να αναπτυχθούν πρακτικές ρυθμίσεις που να αντιμετωπίζουν τις ανησυχίες όλων των πλευρών για την ασφάλεια».
Ωστόσο, η σύνδεση του μελλοντικού ρόλου των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευρωπαϊκή ασφάλεια με τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία δεν είναι αποδεκτή από τη Νορβηγία και, όπως υποστηρίζει ο Στόρε, ούτε από τις υπόλοιπες σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες.
«Οποιαδήποτε ζητήματα σχετίζονται με την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας θα πρέπει να αντιμετωπιστούν μετά το τέλος του πολέμου», δήλωσε ο Νορβηγός πρωθυπουργός.
«Η Ρωσία εξακολουθεί να προβάλλει τις ιδέες που είχε διατυπώσει στα τέλη του [2021], σχετικά με το πού θα μπορούσε να υπάρχει το ΝΑΤΟ και πού όχι. Δεν είναι δουλειά της Ρωσίας να αποφασίζει κάτι τέτοιο. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με το συγκεκριμένο στάδιο των διαπραγματεύσεων».
Σε κατ' ιδίαν συνομιλίες, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν αποδεχθεί ότι οι επανειλημμένες επιθέσεις του Τραμπ εναντίον των συμμάχων του στο ΝΑΤΟ έχουν ήδη υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα της Συμμαχίας ως αποτρεπτικού παράγοντα απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα.
Ο Στόρε, ωστόσο, επέμεινε ότι το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να βρίσκεται σε καλή κατάσταση.
«Μπορούμε να συζητήσουμε αν αυτή ή η άλλη δήλωση βοηθάει», ανέφερε. «Νομίζω ότι μερικές φορές είναι δύσκολο να πει κανείς ότι πράγματι βοηθούν».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
