Απαγόρευση των «αγορών πρόβλεψης»; Αυτό δεν πήγε καλά το 1591

Του Ryan Chan-Wei, ερευνητικού συνεργάτη στο Κέντρο Νομισματικών και Χρηματοπιστωτικών Εναλλακτικών του Ινστιτούτου Cato

Μία από τις πρώτες καταγεγραμμένες προσπάθειες καταστολής μιας αγοράς πρόβλεψης ήταν ένα παπικό διάταγμα. Στη Ρώμη του 16ου αιώνα, τα στοιχήματα για το ποιος θα γινόταν ο επόμενος πάπας ήταν κάτι συνηθισμένο. Τόσο συνηθισμένο, ώστε το 1591 ο πάπας Γρηγόριος ΙΔ΄ απείλησε με αφορισμό όποιον συλλαμβανόταν να στοιχηματίζει για ένα κονκλάβιο. Παρ’ όλα αυτά, ο στοιχηματισμός δεν εξαλείφθηκε. Οι αποδόσεις που κάποτε δημοσιοποιούνταν ανοιχτά σε ολόκληρη τη Ρώμη συνέχισαν να κυκλοφορούν κεκλεισμένων των θυρών και τελικά επανεμφανίστηκαν στους αιώνες που ακολούθησαν. Όταν λευκός καπνός υψώθηκε από την Cappella Sistina το 2025, δεκάδες εκατομμύρια δολάρια είχαν πονταριστεί πάνω στο αποτέλεσμα σε αγορές πρόβλεψης.

Οι αγορές πρόβλεψης, όπως και οι προσπάθειες να εξαλειφθούν, έχουν διανύσει την απόσταση από την Ιταλία της Αναγέννησης έως τη σύγχρονη Αμερική. Οι αγορές αυτές επιτρέπουν στους χρήστες να διαπραγματεύονται συμβόλαια που συνήθως πληρώνουν ένα δολάριο το καθένα εφόσον συμβεί ένα συγκεκριμένο γεγονός. Η τιμή ενός συμβολαίου αντανακλά την πιθανότητα: ένα συμβόλαιο που διαπραγματεύεται στα 70 σεντ υποδηλώνει περίπου 70% πιθανότητα να συμβεί το γεγονός. Και οι Αμερικανοί συρρέουν σε αυτές. Όταν ξεκίνησε η σεζόν του National Football League του 2026, εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια διακινήθηκαν μέσω αυτών των αγορών μέσα σε ένα και μόνο σαββατοκύριακο.

Η Νέα Υόρκη μήνυσε πρόσφατα την Kalshi, μία από τις σημαντικότερες πλατφόρμες αγορών πρόβλεψης, κατηγορώντας την ότι λειτουργεί επιχείρηση τυχερών παιχνιδιών χωρίς άδεια. Παρόμοιες αγωγές εκκρεμούν σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, μια αγορά πρόβλεψης δεν είναι απλώς ένα καζίνο. Παράγει ένα δημόσιο αγαθό: μια πρόβλεψη σε πραγματικό χρόνο, προσβάσιμη σε όλους, σχετικά με την πιθανότητα να συμβεί ένα συγκεκριμένο γεγονός.

Οι αγορές αυτές δεν είναι τέλειες, όμως οι προκλήσεις που δημιουργούν δεν είναι ανυπέρβλητες. Για παράδειγμα, ένας μικρός κύκλος κερδισμένων αποκομίζει το μεγαλύτερο μέρος των κερδών. Όμως έτσι λειτουργεί το σύστημα. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Yale και το London Business School, εξετάζοντας συναλλαγές τριών ετών στην Polymarket, διαπίστωσαν ότι μόλις περίπου το 3% των λογαριασμών κατόρθωνε με συνέπεια να μετακινεί τις τιμές προς την κατεύθυνση του πραγματικού τελικού αποτελέσματος. Αν μια χούφτα έμπειρων traders κάνει το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς για να διατηρεί τις τιμές ακριβείς, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτοί αποκομίζουν και το μεγαλύτερο μέρος των ανταμοιβών.

Ίσως, η σοβαρότερη κριτική είναι ότι οι συναλλαγές στις αγορές πρόβλεψης μπορούν να προδώσουν κρατικά μυστικά στους αντιπάλους. Τις ώρες πριν από την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο, ένα κύμα χρημάτων διοχετεύτηκε σε συμβόλαια της Polymarket που προέβλεπαν ότι η επίθεση θα πραγματοποιούνταν. Μεγάλο μέρος αυτών των χρημάτων προήλθε από νεοσύστατους λογαριασμούς που έλαβαν ασυνήθιστα μεγάλες θέσεις σε ένα αποτέλεσμα το οποίο η αγορά εξακολουθούσε να θεωρεί απίθανο. Επειδή αυτές οι συναλλαγές ήταν ορατές σε ένα δημόσιο λογιστικό κατάστιχο, η απότομη αύξηση αποτελούσε ένα σήμα, κατανοητό από οποιονδήποτε παρακολουθούσε την αγορά, ότι κάτι μπορεί να ήταν επικείμενο.

Ωστόσο, ενδείξεις συχνά εμφανίζονται ούτως ή άλλως. Εδώ και δεκαετίες, παρατηρητές παρακολουθούν τη νυχτερινή δραστηριότητα σε πιτσαρίες κοντά στο Πεντάγωνο, αναζητώντας ενδείξεις ότι κάτι σημαντικό μπορεί να συμβαίνει στο εσωτερικό του. Οι αγορές πρόβλεψης, όπως ακριβώς και ο «Δείκτης Πίτσας του Πενταγώνου», είναι δημόσιες και επομένως ορατές σε εκείνους που είναι υπεύθυνοι για την προστασία της εθνικής ασφάλειας της Αμερικής. Ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ έχει μάλιστα αστειευτεί ότι μπορεί να παραγγείλει τυχαίες πίτσες «μόνο και μόνο για να τους μπερδέψει όλους». Όταν τέτοιοι δείκτες είναι διαθέσιμοι από ανοιχτές πηγές, όσοι είναι επιφορτισμένοι με την επιχειρησιακή ασφάλεια μπορούν επίσης να τους παρακολουθούν και να ενεργούν εάν αρχίσουν να αποκαλύπτουν κάτι που δεν θα έπρεπε.

Καμία από αυτές τις αντιρρήσεις δεν δικαιολογεί μια βαριά κρατική παρέμβαση, και η ιστορία προσφέρει υπενθυμίσεις για τη ματαιότητα της προσπάθειας καταστολής της αγοράς. Σχεδόν δύο αιώνες μετά το διάταγμα του Γρηγορίου ΙΔ΄, οι Λονδρέζοι έκαναν σε μεγάλο βαθμό ό,τι και οι Ρωμαίοι. Καταγράφονταν στοιχήματα για κάθε είδους πολιτικά γεγονότα, συμπεριλαμβανομένων των αντιπαραθέσεων γύρω από τους Νόμους περί Χαρτοσήμου και Τσαγιού, οι οποίες συνέβαλαν στη δημιουργία των συνθηκών που οδήγησαν στην Αμερικανική Επανάσταση. Το Γουεστμίνστερ πέρασε δεκαετίες προσπαθώντας να περιορίσει την πρακτική, με μέτρα όπως το κλείσιμο δημόσιων οίκων στοιχημάτων και τον περιορισμό της διαφήμισής τους. Ωστόσο, ο νόμος είχε περιορισμένη επιρροή στα ιδιωτικά κλαμπ που βρίσκονταν πέρα από την εμβέλειά του, όπου ο στοιχηματισμός συνεχιζόταν.

Ένα μάθημα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι ότι μια ωμή απαγόρευση, η οποία σπρώχνει τις αγορές εκτός κοινής θέας, δεν αποτελεί υποκατάστατο της στοχευμένης επιβολής του νόμου. Η προσπάθεια καταστολής της αγοράς αποτελεί αποτυχία πολιτικής όχι μόνο επειδή στερεί από το κοινό μια πολύτιμη πρόβλεψη, αλλά και επειδή δεν αντιμετωπίζει τη ρίζα του προβλήματος. Ο κοινός παρονομαστής πίσω από πολλές από τις επιφυλάξεις σχετικά με αυτή την αναπτυσσόμενη βιομηχανία είναι ότι συγκεκριμένα άτομα καταχρώνται τις αγορές, είτε μέσω χειραγώγησης είτε μέσω συναλλαγών βάσει εσωτερικής πληροφόρησης. Η απάντηση, επομένως, είναι να επιβληθούν κανόνες σε αυτά τα άτομα και όχι να περιοριστούν όλοι οι υπόλοιποι.

Αυτή είναι η λογική ενός διακομματικού νομοσχεδίου των γερουσιαστών Κίρστεν Γκίλιμπραντ (Δημοκρατική, Νέα Υόρκη) και Ντέιβ ΜακΚόρμικ (Ρεπουμπλικανός, Πενσιλβάνια), το οποίο θα απαγόρευε στον πρόεδρο, στους βουλευτές και στους ανώτερους αξιωματούχους - δηλαδή σε όσους έχουν ασυνήθιστα ευρεία πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες - να συναλλάσσονται σε αγορές πρόβλεψης. Θα δημιουργούσε ένα ειδικό κανονιστικό πλαίσιο που, μεταξύ άλλων, θα εξουσιοδοτούσε την Commodity Futures Trading Commission να σχεδιάσει και να επιβάλει κανόνες κατά των συναλλαγών βάσει εσωτερικής πληροφόρησης, προσαρμοσμένους στις αγορές πρόβλεψης. Το νομοσχέδιο δεν είναι άψογο, αλλά αναγνωρίζει ότι οι αγορές πρόβλεψης είναι προτιμότερο να γίνουν αποδεκτές παρά να οδηγηθούν στην παρανομία.

Αιώνες αργότερα, η Ευρώπη εξακολουθεί να κάνει το ίδιο λάθος. Η Βρετανία και η Ιταλία έχουν αντιμετωπίσει σε μεγάλο βαθμό τις αγορές πρόβλεψης ως κάτι περισσότερο από μη αδειοδοτημένα τυχερά παιχνίδια, ενώ πολλές ευρωπαϊκές δικαιοδοσίες περιορίζουν σημαντικά την πρόσβαση του ευρύτερου κοινού. Η Ευρώπη έχει επιλέξει τον δρόμο της και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε ένα σταυροδρόμι: μπορούν να επαναλάβουν το παρελθόν ή να χαράξουν μια νέα πορεία. Τα χρήματά μου είναι πονταρισμένα στο ότι η Ουάσιγκτον θα πάρει τη σωστή απόφαση.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.