Ποιος πόλεμος επηρεάζει περισσότερο τις τιμές του ντίζελ: Ιράν ή Ουκρανία;

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέδωσε τη μείωση των παγκόσμιων εξαγωγών ντίζελ και την εκτίναξη των τιμών διεθνώς στις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, κατηγορώντας τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ότι «θέλει να δημιουργήσει προβλήματα σε όλο τον κόσμο».

«Καλό θα ήταν να σταματήσει αμέσως», δήλωσε το σαββατοκύριακο ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία θα έπρεπε να «αποκτήσει έναν νέο ηγέτη, που να μπορεί να πετύχει μια συμφωνία».

Ωστόσο, άλλοι αποδίδουν την ευθύνη στον πόλεμο που διεξάγουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο οποίος έχει περιορίσει τις εξαγωγές διυλισμένων καυσίμων από την περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Μετά την ανακοίνωση του Τραμπ για μια αμφιλεγόμενη συμφωνία εισαγωγής ντίζελ από τη Ρωσία, με την υπόσχεση για «χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς», η ομάδα του BBC Verify εξέτασε τους παράγοντες που έχουν επηρεάσει την προσφορά του καυσίμου τους τελευταίους μήνες και τα τελευταία χρόνια.

Τι έχει συμβεί με τις διεθνείς τιμές του ντίζελ;

Η αύξηση της τιμής του ντίζελ επιβαρύνει άμεσα τους οδηγούς, ωστόσο προκαλεί ευρύτερη ανησυχία, καθώς το καύσιμο χρησιμοποιείται στα φορτηγά, τα ημιφορτηγά και τα πλοία που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων. Τυχόν αύξηση του κόστους μεταφοράς ενδέχεται να μετακυλιστεί στους καταναλωτές, οδηγώντας σε ανατιμήσεις προϊόντων.

Στις 5 Οκτωβρίου, η μέση λιανική τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ διαμορφώθηκε στα 6,20 δολάρια ανά γαλόνι, πλησιάζοντας το ιστορικό υψηλό των 6,50 δολαρίων ανά γαλόνι, που είχε καταγραφεί στις 21 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Υπηρεσίας Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ (EIA).

Πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ κυμαινόταν περίπου στα 3,50 δολάρια ανά γαλόνι.

Αντίστοιχα, οι μέσες τιμές του ντίζελ στο Ηνωμένο Βασίλειο αγγίζουν πλέον επίπεδα-ρεκόρ. Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Ενεργειακής Ασφάλειας και Μηδενικών Εκπομπών του Ηνωμένου Βασιλείου, στις 5 Οκτωβρίου η τιμή του καυσίμου έφτασε τις 1,99 λίρες ανά λίτρο.

Το 2025, περίπου 6,8 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ ημερησίως εξάγονταν στις διεθνείς αγορές, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, εταιρείας που ειδικεύεται στην ανάλυση δεδομένων για τη ναυτιλία και τις μεταφορές.

Οι εξαγωγές καλύπτουν περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας κατανάλωσης ντίζελ. Το υπόλοιπο προέρχεται από την εγχώρια παραγωγή των επιμέρους χωρών.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, οι παγκόσμιες εξαγωγές ντίζελ είχαν υποχωρήσει στα 5,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καταγράφοντας μείωση κατά περίπου ένα εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα.

Ορισμένες χώρες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις ΗΠΑ, έχουν αυξήσει τις εξαγωγές ντίζελ τον τελευταίο χρόνο. Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι συνολικές καθαρές εξαγωγές έχουν μειωθεί.

Σύμφωνα με αναλυτές, η μείωση αυτή είναι που έχει οδηγήσει στην αύξηση της λιανικής τιμής του ντίζελ.

Πόσο έχουν μειωθεί οι προμήθειες ντίζελ από τη Ρωσία;

Το 2025, η Ρωσία εξήγε περίπου 810.000 βαρέλια ντίζελ ημερησίως. Ωστόσο, έως τον Σεπτέμβριο του 2026, οι εξαγωγές της είχαν μειωθεί σε περίπου 140.000 βαρέλια την ημέρα, καταγράφοντας πτώση κατά περίπου 670.000 βαρέλια ημερησίως.

Ο Τζόναθαν Λίντερ Μέιναρντ, από το King’s College του Λονδίνου, ανέφερε ότι, σύμφωνα με την εκτίμηση «πολλών αναλυτών», η μείωση των ρωσικών εξαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του ντίζελ, οφείλεται «κυρίως στις ουκρανικές επιθέσεις με drones» και όχι στις διεθνείς κυρώσεις.

Πόσο έχουν μειωθεί οι προμήθειες ντίζελ από τη Μέση Ανατολή;

Εκτός από σημαντικός εξαγωγέας αργού πετρελαίου, η Μέση Ανατολή αποτελεί επίσης σημαντικό παγκόσμιο κόμβο παραγωγής ντίζελ.

Το 2025, τα κράτη του Κόλπου - η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν - εξήγαν περίπου 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ντίζελ ημερησίως.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, οι εξαγωγές αυτές είχαν μειωθεί σε περίπου 670.000 βαρέλια ημερησίως.

Η μεγάλη αυτή μείωση οφείλεται στις επιπτώσεις του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στη ροή των εξαγωγών διυλισμένου ντίζελ από τα κράτη του Κόλπου μέσω του Στενού του Ορμούζ.

Η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ έχει διαταραχθεί σοβαρά από τις ιρανικές επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.

Ενώ οι εκτιμήσεις εταιρειών παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας δείχνουν ότι η ροή αργού πετρελαίου μέσω του Ορμούζ επανήλθε τον περασμένο μήνα κοντά στα προπολεμικά επίπεδα - εν μέρει χάρη στη συνδρομή του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού στην προστασία της ναυσιπλοΐας -, οι ροές διυλισμένου ντίζελ από τη Μέση Ανατολή παραμένουν πολύ χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.

Επομένως, ποια από τις δύο συγκρούσεις έχει μεγαλύτερη ευθύνη;

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η σύγκρουση στο Ιράν έχει συμβάλει περισσότερο στη μείωση των παγκόσμιων εξαγωγών ντίζελ από ό,τι ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Οι εξαγωγές από τη Ρωσία έχουν μειωθεί κατά περίπου 670.000 βαρέλια ημερησίως, έναντι μείωσης περίπου 810.000 βαρελιών ημερησίως από τη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, οι αναλυτές τονίζουν ότι και οι δύο παράγοντες είναι σημαντικοί.

«Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν προκάλεσε ισχυρό κλυδωνισμό στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας το 2026, όμως η συνεχιζόμενη σύγκρουση Ρωσίας–Ουκρανίας εντείνει πλέον τις πιέσεις, θέτοντας εκτός λειτουργίας ρωσικά διυλιστήρια», δήλωσε στο BBC Verify ο Πολ ντε Λέου, διευθυντής του Ινστιτούτου Ενεργειακής Μετάβασης στο Πανεπιστήμιο Robert Gordon.

Την άποψή του συμμερίστηκε και ο Ρόρι Τζόνσον, αναλυτής πετρελαίου στην Commodity Context, ο οποίος δήλωσε ότι οι ουκρανικές επιθέσεις «μεταφέρουν το κόστος του πολέμου στο εσωτερικό της Ρωσίας και ουσιαστικά θέτουν εκτός αγοράς τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα ντίζελ στον κόσμο».

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.