Δεκαπέντε νέοι ηλικίας 17 έως 25 ετών προσφεύγουν κατά της καναδικής κυβέρνησης, κατηγορώντας την ότι δεν λαμβάνει επαρκή μέτρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η δίκη, που αρχίζει σήμερα σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Βανκούβερ, αποτελεί πρωτοφανή νομική διαδικασία για τα δεδομένα του Καναδά.
Οι 15 ενάγοντες, περιβαλλοντικοί ακτιβιστές, επιδιώκουν να αποδείξουν ότι η κρατική αδράνεια απέναντι στην κλιματική κρίση θέτει σε κίνδυνο τα θεμελιώδη δικαιώματά τους. Αντίστοιχες προσφυγές από νέους κατά κυβερνήσεων και επιχειρήσεων καταγράφονται όλο και συχνότερα σε διάφορες χώρες, με στόχο να επιταχυνθεί η λήψη μέτρων για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
«Θέλω επιτέλους να μπορέσω να μιλήσω στο δικαστήριο και να ακουστεί η φωνή μου», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο η 19χρονη Σαντί Βιπόντ, από το Κάλγκαρι. «Το μέλλον μας και τα δικαιώματά μας αξίζουν τον αγώνα».
Τι ζητούν οι 15 νέοι από την καναδική κυβέρνηση
Η δικαστική διαδικασία, που φέρει την ονομασία La Rose από το όνομα μίας εκ των εναγουσών, αναμένεται να διαρκέσει πέντε εβδομάδες. Οι προσφεύγοντες θα επιχειρήσουν να τεκμηριώσουν ότι η αποτυχία του κράτους να τους προστατεύσει από την κλιματική αλλαγή παραβιάζει τα συνταγματικά δικαιώματά τους στη ζωή, την ελευθερία και την ασφάλεια.
Βασικό αίτημά τους είναι να υποχρεωθεί η ομοσπονδιακή κυβέρνηση να ενισχύσει το σχέδιό της για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και να εφαρμόσει τις δεσμεύσεις που έχει ήδη αναλάβει.
Ο υφιστάμενος στόχος του Καναδά προβλέπει μείωση των εκπομπών κατά 40% έως 45% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005. Πρόκειται για στόχο που θεωρείται λιγότερο φιλόδοξος από εκείνους άλλων μεγάλων δυνάμεων. Παράλληλα, η ίδια η κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει πρόσφατα ότι δεν αναμένεται να τον επιτύχει.
Στο πλαίσιο της δίκης, οι δικηγόροι των νέων σκοπεύουν να καλέσουν επιστήμονες, παιδίατρο και μηχανικούς, προκειμένου να παρουσιάσουν στοιχεία για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη ζωή των εναγόντων, αλλά και στη σωματική και ψυχική τους υγεία.
Η υπόθεση φτάνει στο ακροατήριο έπειτα από επτά χρόνια δικαστικών διαδικασιών. Η ολοκλήρωσή της αναμένεται στα τέλη Φεβρουαρίου του 2027.
Γιατί η υπόθεση θεωρείται πρωτοφανής στον Καναδά
Η προσφυγή ανοίγει ένα νέο πεδίο αντιπαράθεσης, καθώς για πρώτη φορά εξετάζεται από δικαστήριο αν η κλιματική πολιτική της ομοσπονδιακής κυβέρνησης συνάδει με τις συνταγματικές της υποχρεώσεις.
Όπως εξήγησε η δικηγόρος των εναγόντων Κάθριν Μπόις Πάρκερ, οι καναδικές αρχές αντιμετωπίζουν παραδοσιακά την κλιματική αλλαγή ως πολιτικό ζήτημα και όχι ως αντικείμενο δικαστικού ελέγχου.
Η ίδια, ωστόσο, υποστηρίζει ότι πρόκειται και για νομικό ζήτημα, επισημαίνοντας πως τα δικαστήρια μπορούν να εξετάσουν υποθέσεις στις οποίες οι κυβερνητικές αποφάσεις προκαλούν βλάβη στους πολίτες.
Η έκβαση της δίκης ενδέχεται να έχει ευρύτερη σημασία για τις προσφυγές που αμφισβητούν την επάρκεια των κρατικών μέτρων για το κλίμα.
Τα προηγούμενα σε Ευρώπη και Ασία
Τα τελευταία χρόνια έχουν κατατεθεί εκατοντάδες προσφυγές σε ολόκληρο τον κόσμο, με στόχο να υποχρεωθούν κυβερνήσεις να αναλάβουν αποτελεσματικότερη δράση κατά της κλιματικής αλλαγής. Ορισμένες έχουν οδηγήσει σε σημαντικές δικαστικές αποφάσεις, μεταξύ άλλων στην Ολλανδία και τη Νότια Κορέα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην υπόθεση της Γερμανίας, όπου εννέα ακτιβιστές δικαιώθηκαν το 2021 από το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο. Η απόφαση υποχρέωσε την κυβέρνηση να ενισχύσει το πλαίσιο για τη μείωση των εκπομπών, με το δικαστήριο να επικαλείται τα θεμελιώδη δικαιώματα των νεότερων γενεών.
Σύμφωνα με τη Μαρία Αντόνια Τίγκρε, από το Κέντρο Δικαίου για την Κλιματική Αλλαγή Sabin του Πανεπιστημίου Κολούμπια, τόσο η γερμανική απόφαση όσο και η γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2025 για τις υποχρεώσεις των κρατών απέναντι στην κλιματική αλλαγή θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημεία αναφοράς για την καναδική δικαιοσύνη.
Η γνωμοδότηση του διεθνούς δικαστηρίου υπογράμμισε τις υποχρεώσεις των κρατών ως προς την προστασία του κλίματος για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές.
Πυρκαγιές, πλημμύρες και ακραίες θερμοκρασίες
Οι 15 νέοι αναμένεται να περιγράψουν ενώπιον του δικαστηρίου πώς έχουν βιώσει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, από τις ολοένα συχνότερες δασικές πυρκαγιές έως τις πλημμύρες και τα επεισόδια ακραίων θερμοκρασιών.
Η Λόρεν Ράιτ, από την επαρχία Σασκάτσουαν στον κεντρικό Καναδά, θυμάται τις πυρκαγιές του 2015, όταν μεγάλες εκτάσεις στο βόρειο τμήμα της επαρχίας παραδόθηκαν στις φλόγες.
«Θυμάμαι το 2015, όταν το βόρειο τμήμα της επαρχίας Σασκάτσουαν είχε παραδοθεί στις φλόγες. Ο αέρας ήταν αποπνικτικός, δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε», ανέφερε.
Οι μαρτυρίες αυτές αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για να αποτυπωθούν οι άμεσες επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων στην καθημερινότητα των νέων, καθώς και οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν για την υγεία και την ασφάλειά τους.
Οι αλλαγές στην περιβαλλοντική πολιτική του Μαρκ Κάρνεϊ
Η δίκη ξεκινά σε μια περίοδο κατά την οποία η καναδική κυβέρνηση έχει προχωρήσει στην ανατροπή ορισμένων περιβαλλοντικών μέτρων που είχαν θεσπιστεί επί πρωθυπουργίας Τζάστιν Τριντό.
Ο διάδοχός του, Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία τον Μάρτιο του 2025, κατάργησε τον φόρο άνθρακα για τα φυσικά πρόσωπα και το ανώτατο όριο εκπομπών για τον πετρελαϊκό τομέα.
Παράλληλα, εν μέσω εμπορικής αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η κυβέρνηση επιδιώκει να προωθήσει μεγάλα έργα, κυρίως στον ενεργειακό τομέα. Στόχος είναι να περιοριστεί η εξάρτηση της χώρας από τον νότιο γείτονά της.
Οι επιλογές αυτές έχουν μεταβάλει τις προτεραιότητες της καναδικής κυβέρνησης, με τις δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής να υποχωρούν σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η δικαστική προσφυγή των 15 νέων θέτει το ερώτημα κατά πόσο η κυβέρνηση μπορεί να χαράσσει την περιβαλλοντική της πολιτική χωρίς να παραβιάζει τα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών της.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
