Ρουάντα: Δημοκρατία μόνο στα χαρτιά

Πέντε ευρωπαϊκές χώρες σχεδιάζουν συμφωνία με τη Ρουάντα για κέντρα επιστροφής μεταναστών χωρίς δικαίωμα ασύλου, φέρνοντας στο προσκήνιο τη χώρα, που διοικείται αυταρχικά απ’ τον Πολ Καγκάμε από το 2000 με κυριαρχία του RPF.

Άποψη πόλης Ρουάντας
Συνοπτικά από ΣΚΑΪ AI toggle
  • Η Ευρωπαϊκή Ένωση εστιάζει στη Ρουάντα για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού προβλήματος, με πέντε ευρωπαϊκές χώρες να ανακοινώνουν συμφωνία για τη δημιουργία Κέντρων Επιστροφής στη Ρουάντα για μετανάστες που δεν δικαιούνται άσυλο.
  • Η Ρουάντα συνδέεται ιστορικά με τη γενοκτονία του 1994, όπου περίπου 800.000 έως 1 εκατομμύριο Τούτσι και μετριοπαθείς Χούτου δολοφονήθηκαν από εξτρεμιστές Χούτου.
  • Το Πατριωτικό Μέτωπο της Ρουάντα (RPF) υπό τον Πολ Καγκάμε κατέχει την εξουσία από το 2000, με τον ίδιο να επανεκλέγεται τον Ιούλιο του 2024 με ποσοστό 99,18%, σε ένα αυταρχικό καθεστώς.

Ποια είναι η χώρα που βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών της ΕΕ να δώσει «απαντήσεις» στο μεταναστευτικό πρόβλημα.Η ανακοίνωση πέντε ευρωπαϊκών χωρών, Ελλάδας, Γερμανίας, Αυστρίας, Δανίας και Ολλανδίας για επικείμενη συμφωνία με τη Δημοκρατία της Ρουάντα για τη δημιουργία Κέντρων Επιστροφής για μετανάστες, οι οποίοι δεν δικαιούνται άσυλο, φέρνει στο προσκήνιο μια χώρα για την οποία ελάχιστα γνωρίζει ο μέσος Ευρωπαίος.

Ίσως οι κάπως μεγαλύτεροι να θυμούνται ότι η Ρουάντα έχει συνδέσει το όνομά της με μια από τις μεγαλύτερες γενοκτονίες στην ιστορία της Αφρικής, όταν το 1994, εξτρεμιστές Χούτου δολοφόνησαν περίπου 800.000 έως 1 εκατομμύριο Τούτσι, αλλά και μετριοπαθείς Χούτου. Η γενοκτονία τερματίστηκε όταν το Πατριωτικό Μέτωπο της Ρουάντα (RPF), μια αντάρτικη δύναμη των Τούτσι υπό τον Πολ Καγκάμε, κατέλαβε την εξουσία. Ο Καγκάμε διατηρεί την εξουσία αδιάλειπτα από το 2000. Επανεξελέγη τελευταία φορά τον Ιούλιο του 2024 για μια νέα πενταετή θητεία (έως το 2029) με ποσοστό 99,18%, ενώ το κυβερνών Πατριωτικό Μέτωπο της Ρουάντα (RPF) και οι σύμμαχοί του κατέχουν τη συντριπτική πλειοψηφία στο κοινοβούλιο.



Ένα αυταρχικό καθεστώς

Το ποσοστό αυτό από μόνο του μαρτυρά ότι η Δημοκρατία της Ρουάντα μάλλον δεν δικαιώνει αυτόν τον χαρακτηρισμό, όπως καταγγέλλουν ανθρωπιστικές οργανώσεις αλλά ουσιαστικά και η ίδια η ΕΕ, που κατά καιρούς έχει κάνει μνεία σε φαινόμενα όπως η συστηματική καταστολή της αντιπολίτευσης, οι αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις, ο έλεγχος των MME και οι διώξεις επικριτών εντός και εκτός συνόρων.

Εξαιρετικά τεταμένη παραμένει πάντα η κατάσταση με τη γειτονική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου φοβούμενοι αντίποινα είχαν διαφύγει μετά το 1994 περίπου δύο εκατομμύρια Χούτου ανάμεσά τους και διάφορες ομάδες πολιτοφυλακής. Οι δυνάμεις της κυβέρνησης του Καγκάμε εισέβαλαν στη χώρα το 1996, πυροδοτώντας δύο πολέμους που τυπικά τερματίστηκαν με μια ειρηνευτική συμφωνία το 2003. Ωστόσο οι σχέσεις των δύο χωρών παραμένουν τεταμένες με τη Ρουάντα να κατηγορείται ότι υποστηρίζει και χρηματοδοτεί παραστρατιωτικές ομάδες, όπως η Μ23 που ελέγχει μεγάλο μέρος της ΛΔ του Κονγκό.

Από την άλλη πλευρά υπάρχει η ένοπλη ομάδα με την ονομασία «Δημοκρατικές Δυνάμεις για την Απελευθέρωση της Ρουάντα» (FDLR) που συγκροτήθηκε από μέλη των Χούτου που συμμετείχαν στη γενοκτονία του 1994 και πραγματοποιεί επιθέσεις στην περιοχή των συνόρων. Πίσω από τις εθνοτικές διαφορές υπάρχει και η διαμάχη για τον τεράστιο ορυκτό πλούτο της περιοχής του ανατολικού Κονγκό, που διαθέτει κρίσιμα αποθέματα χρυσού, κασσίτερου, τανταλίου, κολτάν και κοβαλτίου, απαραίτητα για την παγκόσμια βιομηχανία τεχνολογίας. Η αδυναμία του κράτους του Κονγκό να ελέγξει τα ορυχεία επιτρέπει σε ένοπλες ομάδες και σε δίκτυα λαθρεμπορίου να χρηματοδοτούν τη δράση τους μέσω της παράνομης εξαγωγής ορυκτών προς γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ρουάντα.

Οι δείκτες ευημερούν

Η Ρουάντα με έναν πληθυσμό περίπου 14 εκατομμυρίων θα ήταν φυσικά αδύνατο να φιλοξενήσει τα εκατομμύρια μεταναστών που θέλουν να αποτρέψουν οι Ευρωπαίοι. Κάτι που παραδέχτηκαν και οι Ευρωπαίοι υπουργοί μιλώντας για τον αποτρεπτικό χαρακτήρα της όλης επιχείρησης. Ξεκινώντας από χαμηλά η χώρα έχει πάντως να επιδείξει έναν υψηλό ρυθμό ανάπτυξης, που για φέτος εκτιμάται γύρω στο 7,5%, αλλά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι μόλις 1.290 δολάρια και ο πληθωρισμός παραμένει πάντα σε διψήφια επίπεδα, αγγίζοντας το 15%. Το δημόσιο χρέος φτάνει το 70% του ΑΕΠ και η εξυπηρέτησή του απορροφά το 18% των δημόσιων εσόδων.

Το καθεστώς δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών και του τουρισμού με μεγάλες διαφημιστικές εκστρατείες σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης, ιδιαίτερα στη Βρετανία, όπου το σλόγκαν «Visit Rwanda» κοσμεί φανέλες μεγάλων ποδοσφαιρικών ομάδων του νησιού.

Το αποτυχημένο παράδειγμα της Βρετανίας

Η Βρετανία ήταν και η πρώτη που είχε την ιδέα για μεταφορά μεταναστών στη Ρουάντα το 2022, ένα σχέδιο που τελικά κατέρρευσε λόγω νομικών εμποδίων, υπερβολικού κόστους και τελικά ακυρώθηκε το 2024 από την κυβέρνηση των Εργατικών, που στο μεταξύ είχε αντικαταστήσει εκείνη των Τόρις, που είχε και την αρχική ιδέα.

Η πρώτη προγραμματισμένη πτήση τον Ιούνιο του 2022 ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή μετά από παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Τον Νοέμβριο του 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου έκρινε το σχέδιο παράνομο. Αποφάνθηκε ότι η Ρουάντα δεν μπορούσε να θεωρηθεί ασφαλής τρίτη χώρα, καθώς υπήρχε σοβαρός κίνδυνος εσφαλμένης αξιολόγησης των αιτήσεων και αναγκαστικής επαναπροώθησης των προσφύγων στις χώρες όπου κινδύνευαν.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η βρετανική κυβέρνηση, το πρόγραμμα κόστισε στους Βρετανούς φορολογούμενους περίπου 700 εκατομμύρια λίρες (εκ των οποίων 290 εκατ. λίρες καταβλήθηκαν απευθείας στη Ρουάντα). Παρά τα τεράστια ποσά, δεν πραγματοποιήθηκε ούτε μία αναγκαστική απέλαση, παρά μόνο τέσσερις εθελοντικές μεταφορές. Παράλληλα, δεν λειτούργησε αποτρεπτικά, καθώς οι διελεύσεις στη Μάγχη συνεχίστηκαν.

Η αποτυχία της βρετανικής ιδέας δεν αποθάρρυνε πάντως τους πέντε Ευρωπαίους εταίρους από το να παρουσιάσουν το σχετικό πρόγραμμα την Δευτέρα στη Βιέννη, και μάλιστα χωρίς ακόμα να έχει υπογραφεί και τυπικά η σχετική συμφωνία με το καθεστώς του Κιγκάλι.

Πηγές: ARD, AFP, Human Rights Watch
Πηγή: Deutsche Welle
5 0 Bookmark

Απόρρητο