Καθώς η Ουκρανία, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζονται για έναν ακόμη γύρο διαπραγματεύσεων στο Αμπού Ντάμπι αυτή την εβδομάδα, η Ρωσία συνεχίζει να σφυροκοπά τις ουκρανικές υποδομές, απειλώντας να βυθίσει τον άμαχο πληθυσμό της χώρας στο σκοτάδι και στο ψύχος, ενώ η Ουκρανία σημειώνει περιορισμένα κέρδη στο πεδίο της μάχης και συνεχίζει να πλήττει διυλιστήρια βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας. Αν και από τις συνομιλίες θα μπορούσε να προκύψει μια περιορισμένη κατάπαυση του πυρός, μια αποφασιστική πρόοδος προς τον τερματισμό του πολέμου φαίνεται απίθανη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ στρέφει πλέον την προσοχή του στην εξωτερική πολιτική, καθώς γνωρίζει ότι θα έχει ελάχιστες πιθανότητες να προωθήσει την εσωτερική του ατζέντα μετά την ορκωμοσία του νέου Κογκρέσου, και αναζητά επιτυχίες που θα μπορέσει να παρουσιάσει. Η κυβέρνησή του προωθεί μια συνολική διευθέτηση, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει τόσο την οικονομική επανένταξη της Ρωσίας και της Ουκρανίας στην Ευρώπη, στο πλαίσιο κάποιας συμφωνίας για την ενέργεια, όσο και τη δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφάλειας για την ευρωπαϊκή ήπειρο, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις ανησυχίες της Ρωσίας για την ασφάλειά της.
Επομένως, είναι σκόπιμο να εξεταστούν ιδέες που θα μπορούσαν, σε κάποια στιγμή, να αποδειχθούν χρήσιμες για την επίτευξη μιας σταθερής και μακροπρόθεσμης ειρήνης. Συγκεκριμένα, πώς μπορεί η διεθνής κοινότητα να συμβάλει στην προστασία της Ουκρανίας στο μέλλον, χωρίς να την εντάξει στη Βορειοατλαντική Συμμαχία; Η ένταξη αυτή αποτελούσε ανέκαθεν κόκκινη γραμμή για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, αν και όχι κατ’ ανάγκην για την πλειονότητα των Ρώσων, παρά το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ, ως αμυντική συμμαχία, δεν έχει αποτελέσει ποτέ άμεση στρατιωτική απειλή για τη Ρωσία.
Αν και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν σοβαρές συζητήσεις για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, η προοπτική μιας μελλοντικής ένταξής της εξακολουθεί να αποτελεί επίσημη πολιτική της Συμμαχίας, η οποία ανάγεται στη δέσμευση που αναλήφθηκε το 2008, μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι. Μπορεί πλέον σε μεγάλο βαθμό έχει ξεχαστεί αυτή τη δέσμευση, αλλά ο Πούτιν και οι υπόλοιποι Ρώσοι ασφαλώς δεν την έχουν ξεχάσει.
Μια ακόμη υπόσχεση, που μάλλον δεν έχει ξεχαστεί, είναι εκείνη που περιλαμβάνεται στο Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994, με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ρωσία δεσμεύτηκαν να σεβαστούν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, με αντάλλαγμα την παράδοση από την τελευταία σχεδόν 2.000 πυρηνικών όπλων που βρίσκονταν στο έδαφός της μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Η αιτιολόγηση που προβάλλει η κυβέρνηση Τραμπ για τον πόλεμο με το Ιράν είναι ότι επιδιώκει να το εμποδίσει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι τόσο προσηλωμένες στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, ασφαλώς οφείλουν να σεβαστούν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν πριν από περίπου 30 χρόνια για τη διασφάλιση της Ουκρανίας και, συνεπώς, να επινοήσουν έναν τρόπο ώστε να εγγυηθούν τη μακροπρόθεσμη ασφάλειά της.
Μέχρι σήμερα, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν προσφέρει στην Ουκρανία μακροπρόθεσμα πακέτα εγγυήσεων και υποστήριξης στον τομέα της ασφάλειας, τα οποία θα συμπληρώνουν τις υφιστάμενες προσπάθειές τους για την παροχή όπλων και οικονομικής βοήθειας στο Κίεβο. Αυτό είναι χρήσιμο, αλλά ανεπαρκές. Χρειάζεται κάτι περισσότερο από ένα συνονθύλευμα διμερών συμφωνιών και πιθανών μελλοντικών πακέτων αμυντικής συνδρομής από την Ευρωπαϊκή Ένωση, κάτι που θα είναι, ωστόσο, διαφορετικό από την ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να συμβάλουν στην προώθηση μιας συμφωνίας στην οποία θα συμμετέχουν η Ρωσία, η Ουκρανία, το ΝΑΤΟ και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), ο οποίος παρακολουθούσε την εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός από το 2014 έως το 2022. Πρώτον, τα εμπλεκόμενα μέρη θα συμφωνούσαν ότι η Ουκρανία δεν θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ στο μέλλον. Δεύτερον, θα δημιουργούνταν ένας νέος οργανισμός, ή μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας, ανεξάρτητη από το ΝΑΤΟ, η οποία θα επέτρεπε στα μέλη της να συνδράμουν το ένα το άλλο στην υπεράσπιση των εδαφών τους σε περίπτωση κρίσης ή σύγκρουσης. Ο οργανισμός θα μπορούσε, σε κάποια μελλοντική χρονική στιγμή, να είναι ανοιχτός και στη συμμετοχή της Ρωσίας, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα συμφωνούσε να εγκαταλείψει οριστικά τις επιθετικές προσπάθειες αναχάραξης των συνόρων.
Αυτό το νέο σύστημα ασφάλειας θα επέτρεπε στις δυτικές χώρες να στέλνουν δικά τους στρατεύματα στην Ουκρανία, προκειμένου, για παράδειγμα, να χειρίζονται συστήματα αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, καθώς και ενδεχομένως να επισκευάζουν και να συντηρούν στρατιωτικό εξοπλισμό, σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας. Ωστόσο, δεν θα εγκαθιστούσε στρατιωτικές δυνάμεις σε ουκρανικό έδαφος σε περίοδο ειρήνης. Ούτε θα προέβλεπε σχέδια για τη διεξαγωγή αντεπιθέσεων σε ρωσικό έδαφος. Οι στρατιωτικοί του σκοποί θα ήταν αυστηρά αμυντικοί.
Ωστόσο, οι ξένες χώρες θα μπορούσαν να προσφέρουν σημαντική βοήθεια για την προστασία της Ουκρανίας από το εσωτερικό των συνόρων της, σε περίπτωση μελλοντικού πολέμου. Αμερόληπτοι παρατηρητές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και του ΟΑΣΕ θα μπορούσαν επίσης να αναπτυχθούν κατά μήκος των συνόρων Ρωσίας και Ουκρανίας, ως μηχανισμός εντοπισμού και καταγραφής των παραβιάσεων της κατάπαυσης του πυρός. Σε αντίθεση, όμως, με τον ΟΑΣΕ ως μοναδικό μηχανισμό επιτήρησης, αυτή η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας θα διέθετε πραγματικά μέσα επιβολής και αποτροπής.
Ορισμένοι θα υποστηρίξουν ότι μια τέτοια αλλαγή στάσης θα παραβίαζε τη λεγόμενη πολιτική των «ανοιχτών θυρών» του ΝΑΤΟ, η οποία ανάγεται στα πρώτα χρόνια μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Ωστόσο, αυτή η πολιτική είναι εσφαλμένη και, στην πραγματικότητα, βασίζεται σε μια λανθασμένη ερμηνεία της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ, της Συνθήκης του Βόρειου Ατλαντικού, η οποία προβλέπει ότι κάθε νέα ένταξη θα πρέπει να συμβάλλει στην ασφάλεια της περιοχής του Βόρειου Ατλαντικού.
Ούτε ο Πούτιν είναι βέβαιο ότι θα ενθουσιαστεί με αυτή την ιδέα. Ωστόσο, κάποια στιγμή μπορεί να θελήσει να καταλήξει σε μια συμφωνία. Η εξασφάλιση ευνοϊκών όρων ως προς την άρση των κυρώσεων, σε συνδυασμό με τη δέσμευση ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επιδιώξει ποτέ να συμπεριλάβει την Ουκρανία στους κόλπους του, ενδέχεται να αποδειχθούν επαρκή για να τον πείσουν.
Όπως είχε πει ο αείμνηστος, σπουδαίος Αμερικανός στρατηγικός αναλυτής και πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Ρίγκαν, Φρεντ Άικλ (Fred Iklé), στον τίτλο του γνωστού βιβλίου του: «Κάθε πόλεμος πρέπει να τελειώνει» (Every War Must End). Ωστόσο, οι αρχικές θεωρίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να τερματιστεί γρήγορα η σύγκρουση Ρωσίας και Ουκρανίας έχουν πλέον όλες διαψευστεί από τις εξελίξεις. Είναι καιρός για νέες ιδέες και πιθανές λύσεις.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
