Καρκίνος τραχήλου της μήτρας: Πώς εμβόλιο και προληπτικές εξετάσεις μπορούν να τον εξαλείψουν

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης της νόσου, επιστήμονες του ΕΚΠΑ εξηγούν τη σημασία της πρόληψης και τις εξελίξεις στην ανοσοθεραπεία

Καρκίνος

Περίπου 604.000 νέα περιστατικά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και 280.000 θάνατοι καταγράφηκαν παγκοσμίως το 2024, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Παρότι η νόσος μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί, εξακολουθεί να απειλεί χιλιάδες γυναίκες, ιδιαίτερα σε χώρες με περιορισμένη πρόσβαση στον εμβολιασμό και τις προληπτικές εξετάσεις.

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας, η παθολόγος-ογκολόγος δρ. Μαρία Καπαρέλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας Θάνος Δημόπουλος, από τη Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», εξηγούν πώς ο εμβολιασμός έναντι του HPV, ο προσυμπτωματικός έλεγχος και οι σύγχρονες θεραπείες μπορούν να περιορίσουν δραστικά τη νόσο.

Η 17η Νοεμβρίου συνδέεται με την παγκόσμια στρατηγική που παρουσίασε ο ΠΟΥ το 2020, με στόχο την εξάλειψη του συγκεκριμένου καρκίνου ως προβλήματος δημόσιας υγείας. Η στρατηγική στηρίζεται στην πρόληψη της λοίμωξης από τον HPV, στον έγκαιρο εντοπισμό προκαρκινικών αλλοιώσεων και στην πρόσβαση των ασθενών στην κατάλληλη θεραπεία.

Πώς συνδέεται ο HPV με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας

Σχεδόν όλες οι περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας σχετίζονται με την παρατεταμένη παρουσία ογκογόνων τύπων του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), κυρίως των τύπων 16 και 18.

Ο HPV είναι ένας ιδιαίτερα συχνός σεξουαλικώς μεταδιδόμενος ιός. Στους περισσότερους ανθρώπους, το ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζει τη λοίμωξη χωρίς να απαιτείται ειδική θεραπεία. Ωστόσο, όταν ορισμένοι τύποι υψηλού κινδύνου παραμένουν στον οργανισμό, μπορεί σταδιακά να προκαλέσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις στον τράχηλο της μήτρας.

Οι αλλοιώσεις αυτές ενδέχεται, έπειτα από αρκετά χρόνια, να εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο. Η δυνατότητα να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν πριν από αυτή την εξέλιξη καθιστά τον εμβολιασμό και τον προληπτικό έλεγχο ιδιαίτερα σημαντικά εργαλεία προστασίας.

Εμβόλιο HPV και τεστ Παπανικολάου: Γιατί χρειάζονται και τα δύο

Οι επιστήμονες του ΕΚΠΑ χαρακτηρίζουν τον εμβολιασμό έναντι του HPV βασικό μέτρο πρωτογενούς πρόληψης. Τα διαθέσιμα εμβόλια προσφέρουν υψηλή προστασία απέναντι στους κυριότερους ογκογόνους τύπους του ιού, μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου.

Ο εμβολιασμός συνιστάται κατά προτεραιότητα πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας και αφορά τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια. Η προστασία του δεν περιορίζεται στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, καθώς ο HPV συνδέεται και με άλλες μορφές καρκίνου που μπορούν να εμφανιστούν και στα δύο φύλα.

Η πραγματοποίηση του εμβολίου, ωστόσο, δεν καταργεί την ανάγκη για προσυμπτωματικό έλεγχο. Το τεστ Παπανικολάου και ο μοριακός έλεγχος HPV DNA, ανάλογα με την ηλικία και τις ισχύουσες οδηγίες, επιτρέπουν τον εντοπισμό παθολογικών αλλοιώσεων ή λοιμώξεων υψηλού κινδύνου πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

Η έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση των προκαρκινικών αλλοιώσεων μπορεί να αποτρέψει την ανάπτυξη καρκίνου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, δείτε τι είναι το HPV τεστ και πότε χρησιμοποιείται.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται γυναικολογική διερεύνηση

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας μπορεί να αναπτύσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους ο τακτικός προσυμπτωματικός έλεγχος έχει καθοριστική σημασία.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία, ιδιαίτερα μετά τη σεξουαλική επαφή ή μετά την εμμηνόπαυση, επίμονες ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις και πυελικός πόνος αποτελούν ενδείξεις που πρέπει να διερευνώνται από γυναικολόγο.

Τα συμπτώματα αυτά δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει κακοήθεια, αλλά απαιτούν ιατρική αξιολόγηση ώστε να προσδιοριστεί η αιτία τους.

Οι νέες θεραπείες και ο ρόλος της ανοσοθεραπείας

Σημαντικές εξελίξεις έχουν καταγραφεί και στην αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Στα αρχικά στάδια, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να προσφέρει ίαση, ενώ για την τοπικά προχωρημένη νόσο η συνδυασμένη χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία παραμένει βασική θεραπευτική επιλογή.

Τα τελευταία χρόνια, η ανοσοθεραπεία έχει προσφέρει πρόσθετες δυνατότητες σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Η κλινική μελέτη KEYNOTE-A18 έδειξε βελτίωση της συνολικής επιβίωσης με την προσθήκη pembrolizumab στη χημειοακτινοθεραπεία και τη συνέχιση της ανοσοθεραπείας ως θεραπείας συντήρησης, σε ασθενείς με υψηλού κινδύνου τοπικά προχωρημένο καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.

Αντίστοιχα, η μελέτη KEYNOTE-826 κατέγραψε όφελος επιβίωσης από τη χορήγηση pembrolizumab μαζί με χημειοθεραπεία, με ή χωρίς bevacizumab, σε ασθενείς με επίμονη, υποτροπιάζουσα ή μεταστατική νόσο. Το όφελος αφορά ιδιαίτερα τους όγκους που εμφανίζουν έκφραση του βιοδείκτη PD-L1.

Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας εξαρτάται από το στάδιο της νόσου και τα κλινικά χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς.

Ο στόχος του ΠΟΥ για το 2030: Εμβολιασμός 90%, έλεγχος 70%, θεραπεία 90%

Η παγκόσμια στρατηγική για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας βασίζεται σε τρεις συγκεκριμένους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030.

  • 90%: Πλήρης εμβολιασμός των κοριτσιών έναντι του HPV έως την ηλικία των 15 ετών.
  • 70%: Προσυμπτωματικός έλεγχος των γυναικών με εξέταση υψηλής αξιοπιστίας έως τα 35 έτη και ξανά έως τα 45.
  • 90%: Κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή διηθητικό καρκίνο.

Η επίτευξη των στόχων αυτών προϋποθέτει ενίσχυση της πρόληψης, πρόσβαση σε αξιόπιστες διαγνωστικές εξετάσεις και δυνατότητα θεραπείας για όλες τις γυναίκες, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής ή την οικονομική τους κατάσταση.

Οι δύο επιστήμονες του ΕΚΠΑ καταλήγουν:

«Η 17η Νοεμβρίου υπενθυμίζει ότι η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό επιστημονικό όραμα, αλλά έναν ρεαλιστικό στόχο. Η ενημέρωση, ο εμβολιασμός, ο συστηματικός προληπτικός έλεγχος και η ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες μπορούν να σώσουν χιλιάδες ζωές.

Για πρώτη φορά έχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε ουσιαστικά την πορεία μιας κακοήθειας, όχι μόνο θεραπεύοντάς την αποτελεσματικότερα, αλλά προλαμβάνοντας την εμφάνισή της».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
11 0 Bookmark

Απόρρητο