ΙΟΒΕ: Στο 1,8% η ανάπτυξη φέτος, στο 4% ο πληθωρισμός - Οι κίνδυνοι

Σταθερότητα αλλά και σημαντικές προκλήσεις σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα διαπιστώνει το ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, η οποία συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, με την αγορά εργασίας να βελτιώνεται, τα δημόσια οικονομικά να επιδεικνύουν συνέπεια και την κατανάλωση και τον τουρισμό να διατηρούν την ανθεκτικότητά τους. 

Ωστόσο, πίσω από τις θετικές επιδόσεις παραμένουν σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες, με τον υψηλότερο πληθωρισμό σε σχέση με την Ευρωζώνη, το εξωτερικό έλλειμμα, τη χαμηλή παραγωγικότητα και τη διάρθρωση των επενδύσεων να εξακολουθούν να αποτελούν βασικά εμπόδια για την ενίσχυση της αναπτυξιακής δυναμικής της χώρας.

Παράλληλα, όπως σημειώνει, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αντιμετωπίζει τις μακροχρόνιες συνέπειες της οικονομικής κρίσης, με το επενδυτικό κενό, τις δυσμενείς δημογραφικές τάσεις και τον υψηλό όγκο μη εξυπηρετούμενου χρέους να καθιστούν αναγκαίες παρεμβάσεις με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Ειδικότερα, το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία θα τρέξει με ρυθμό 1,8% φέτος και 1,9% το επόμενο έτος, που είναι όμως οριακά χαμηλότερος από το 2% που προέβλεπε προηγουμένως. Παράλληλα, ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 4% φέτος, συνεχίζοντας να περιορίζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, ενώ η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης αναμένεται να επιβραδύνει την επενδυτική δραστηριότητα την επόμενη χρονιά.

Αυτή είναι η βασική εικόνα που αποτυπώνεται στην τριμηνιαία έκθεση του ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία, η οποία παρουσιάστηκε σήμερα, με το Ίδρυμα να επισημαίνει ότι, παρά τη διατήρηση θετικών ρυθμών ανάπτυξης, η ενίσχυση της παραγωγικότητας και της επενδυτικής βάσης παραμένει κρίσιμη για τις προοπτικές της χώρας.

Ανάπτυξη με χαμηλότερες ταχύτητες

Πιο αναλυτικά, η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 1,9% το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, έναντι 2% το πρώτο τρίμηνο, καταγράφοντας οριακή επιβράδυνση.

Η ιδιωτική κατανάλωση αυξήθηκε κατά 1,7%, διατηρώντας τη θετική συμβολή της στην οικονομική δραστηριότητα, παρά τις πιέσεις που ασκεί ο πληθωρισμός στα διαθέσιμα εισοδήματα.

Ανοδικά κινήθηκαν και οι επενδύσεις, αν και με ενδείξεις εξασθένησης της δυναμικής τους. Οι πάγιες επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 6,1%, ενώ οι συνολικές επενδύσεις κατέγραψαν άνοδο 9,6%, παρά τη νέα μείωση των αποθεμάτων.

Στον αντίποδα, η εικόνα στο εξωτερικό ισοζύγιο επιδεινώθηκε. Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 2,2%, ωστόσο η ταχύτερη αύξηση των εισαγωγών οδήγησε σε διεύρυνση του εξωτερικού ελλείμματος κατά 404 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση.

Για το σύνολο του 2026, το ΙΟΒΕ προβλέπει αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά 1,4% και των πάγιων επενδύσεων κατά 6,5%. Οι εξαγωγές εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν κατά 2,5%, έναντι αύξησης 3,6% των εισαγωγών, εξέλιξη που αναμένεται να διατηρήσει αρνητική τη συμβολή του εξωτερικού τομέα στην ανάπτυξη.

Η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει τα νοικοκυριά

Σημαντική πρόκληση για την ελληνική οικονομία παραμένει ο πληθωρισμός, ο οποίος εμφανίζει νέα επιτάχυνση, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και αυξάνοντας το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Στο πρώτο εννεάμηνο του 2026, ο εγχώριος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αυξήθηκε κατά 4%, έναντι 2,5% το 2025, με τις ανατιμήσεις να επεκτείνονται πέρα από τα ενεργειακά προϊόντα.

Ισχυρές πιέσεις καταγράφονται στη στέγαση, στην εστίαση, στον τουρισμό και στις μεταφορές, επιβαρύνοντας βασικές κατηγορίες δαπανών των νοικοκυριών.

Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός θα διαμορφωθεί κοντά στο 4% για το σύνολο του 2026, κυρίως λόγω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και της μετακύλισης του αυξημένου ενεργειακού κόστους στην παραγωγή και στις τελικές τιμές.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι συνεχιζόμενες αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες διατηρούν την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Για το 2027, το ΙΟΒΕ προβλέπει αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην περιοχή του 3%, με σταδιακή υποχώρηση των πιέσεων από το δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Ωστόσο, επισημαίνει ότι μια νέα κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω ανατιμήσεις, καθιστώντας δυσκολότερη την επιστροφή του πληθωρισμού σε χαμηλότερα επίπεδα.

Επιβράδυνση των επενδύσεων το 2027 λόγω ολοκλήρωσης του Ταμείου Ανάκαμψης

Η επενδυτική δραστηριότητα εξακολουθεί να αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, ωστόσο οι προοπτικές για το 2027 εμφανίζονται πιο συγκρατημένες.

Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αναμένεται να περιορίσει τη δυναμική των επενδύσεων, καθώς η αύξηση του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων εκτιμάται ότι θα αντισταθμίσει μόνο εν μέρει την απώλεια των σχετικών πόρων.

Για το 2026, οι ακαθάριστες επενδύσεις προβλέπεται να αυξηθούν κατά 6,2%, με τον ρυθμό ανόδου τους να επιβραδύνεται στο 5,1% το 2027.
Αντίστοιχα, οι πάγιες επενδύσεις αναμένεται να ενισχυθούν κατά 6,5% φέτος, αλλά η αύξησή τους εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 4% το επόμενο έτος.

Η πιστωτική επέκταση, οι εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων και το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων εξακολουθούν να στηρίζουν την επενδυτική δραστηριότητα, χωρίς ωστόσο να εξαλείφουν τους κινδύνους που συνεπάγεται η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Παράλληλα, η ταχύτερη αύξηση των εισαγωγών σε σχέση με τις εξαγωγές αναδεικνύει τις αδυναμίες της παραγωγικής βάσης και εξακολουθεί να επιβαρύνει το εξωτερικό ισοζύγιο της χώρας.

Στο 7,8% η ανεργία το 2027 

Θετική παραμένει η εικόνα στην αγορά εργασίας, με την ανεργία να συνεχίζει την πτωτική πορεία της και την απασχόληση να ενισχύεται.
Το δεύτερο τρίμηνο του 2026, το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 7,9%, από 8,6% την αντίστοιχη περίοδο του 2025, προσεγγίζοντας ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Την ίδια περίοδο, το ποσοστό απασχόλησης στις ηλικίες 15 έως 74 ετών αυξήθηκε στο 57,1%, έναντι 56,4% έναν χρόνο νωρίτερα.

Σημαντική συμβολή στην αύξηση της απασχόλησης είχαν οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, το εμπόριο, καθώς και οι υπηρεσίες καταλύματος και εστίασης.

Για το σύνολο του 2026, το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η ανεργία θα διαμορφωθεί στο 8,6%, ενώ για το 2027 προβλέπει περαιτέρω υποχώρηση στο 7,8%.

Η βελτίωση στην αγορά εργασίας αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες στήριξης της εγχώριας ζήτησης, αν και η άνοδος του κόστους ζωής εξακολουθεί να περιορίζει τα οφέλη για τα νοικοκυριά.

Πλεόνασμα 6,5 δισ. ευρώ στο οκτάμηνο - Περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους

Θετική εικόνα παρουσιάζει η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού, με τα δημοσιονομικά μεγέθη να κινούνται καλύτερα από τους στόχους κατά το πρώτο οκτάμηνο του 2026.

Το ΙΟΒΕ επισημαίνει, πάντως, ότι μέρος της υπεραπόδοσης συνδέεται με χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και εισπράξεων.

Στο διάστημα Ιανουαρίου - Αυγούστου, τα δημόσια έσοδα αυξήθηκαν κατά 6% σε ετήσια βάση, ενώ οι δαπάνες κατέγραψαν άνοδο 11,5%.
Ο κρατικός προϋπολογισμός παρουσίασε ταμειακό έλλειμμα 475 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 0,2% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στα 6,5 δισ. ευρώ ή 2,5% του ΑΕΠ.

Σύμφωνα με τους στόχους του προσχεδίου του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027, το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να φτάσει το 3,6% του ΑΕΠ το 2026 και να διαμορφωθεί στο 3,3% το επόμενο έτος.

Την ίδια ώρα, προβλέπεται περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, στο 136,7% του ΑΕΠ το 2026 και στο 128,8% το 2027.

Η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμη παράμετρο για τις προοπτικές της οικονομίας, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας.

Τράπεζες: Αυξάνονται καταθέσεις και δάνεια, ακριβότερη η χρηματοδότηση

Το ΙΟΒΕ σημειώνει επίσης ότι κατά το πρώτο οκτάμηνο του έτους συνεχίστηκε η ενίσχυση των ιδιωτικών καταθέσεων στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ενώ θετική παρέμεινε και η πορεία της πιστωτικής επέκτασης προς τον ιδιωτικό τομέα.

Παρά την άνοδο του κόστους χρήματος διεθνώς, η διαφορά στο κόστος νέου δανεισμού μεταξύ Ελλάδας και άλλων χωρών της Ευρωζώνης παρέμεινε σχετικά σταθερή.

Ωστόσο, το κόστος νέας χρηματοδότησης αυξήθηκε κατά το τρίτο τρίμηνο, δημιουργώντας πρόσθετες επιβαρύνσεις για επιχειρήσεις και δανειολήπτες.

Παράλληλα, το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, με κυριότερες τον υψηλό όγκο μη εξυπηρετούμενων δανείων που βρίσκονται εκτός τραπεζικών ισολογισμών και το μεγάλο μερίδιο της αναβαλλόμενης φορολογίας στα ίδια κεφάλαια των τραπεζών.

Βέττας: Οι αντοχές της οικονομίας και οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας

Στις θετικές επιδόσεις αλλά και στις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας αναφέρθηκε ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, κατά την παρουσίαση της έκθεσης.

Όπως επισήμανε, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει ανθεκτικότητα σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης και αυξανόμενης αβεβαιότητας, διατηρώντας ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Στα θετικά στοιχεία περιλαμβάνονται η βελτίωση της αγοράς εργασίας, οι δημοσιονομικές επιδόσεις και η ανθεκτικότητα που επιδεικνύουν η ιδιωτική κατανάλωση και ο τουρισμός.

Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές αδυναμίες, όπως ο υψηλότερος πληθωρισμός σε σχέση με την Ευρωζώνη, το εξωτερικό έλλειμμα, η χαμηλή παραγωγικότητα και η διάρθρωση των επενδύσεων.

Στις προκλήσεις προστίθενται το επενδυτικό κενό, οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις και ο υψηλός όγκος μη εξυπηρετούμενου χρέους στην οικονομία.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη αποτελεσματικής στήριξης των νοικοκυριών απέναντι στην ακρίβεια. Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του ΙΟΒΕ, οι άμεσες και στοχευμένες εισοδηματικές ενισχύσεις είναι συχνά αποτελεσματικότερες από τις επιδοτήσεις στις τελικές τιμές των προϊόντων και υπηρεσιών.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΟΒΕ, Γιάννης Ρέτσος, υπογράμμισε τη σημασία της δημοσιονομικής σταθερότητας ως βασικής προϋπόθεσης για τη συνέχιση της ανάκαμψης της επενδυτικής εμπιστοσύνης.

Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, το ζητούμενο για την ελληνική οικονομία δεν είναι μόνο η διατήρηση θετικών ρυθμών ανάπτυξης, αλλά και η ενίσχυση της παραγωγικής και επενδυτικής της βάσης. Σε αυτή την κατεύθυνση, καθοριστική θεωρείται η εφαρμογή μακροπρόθεσμων μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα και θα επιτρέψουν τη σταδιακή μετάβαση σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
 

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.