Του Αντώνη Ζήβα
Μία από τις πιο ασυνήθιστες κλοπές έργου τέχνης στη Γαλλία σημειώθηκε στην Ισουάρ, στην Ωβέρνη, όπου άγνωστοι αφαίρεσαν τη χάλκινη θήκη του περίφημου «Βιβλίου της Αποκάλυψης», ένα μοναδικό έργο που είχε σχεδιάσει ο Σαλβαδόρ Νταλί.
Η κλοπή έγινε τη νύχτα της 4ης προς 5η Οκτωβρίου από το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης C. Karoutzos. Η εισαγγελία του Κλερμόν-Φεράν επιβεβαίωσε την αρπαγή και χαρακτήρισε το αντικείμενο «εξαιρετικό και μοναδικό έργο τέχνης μεγάλης αξίας». Η έρευνα έχει ανατεθεί στη χωροφυλακή του Κλερμόν-Φεράν.
A museum in France has been robbed again — thieves stole the bronze cover of the book "Apocalypse" from the Contemporary Art Centre in the city of Issoire "Apocalypse" is considered the heaviest book in the world — including its cover, it weighs 210 kg. One of the covers alone weighs 150 kg. French publisher Joseph Foret decided to create the book in 1958 and invited 14 artists to work on its design, including Jean Cocteau, Bernard Buffet and Jean Giono. The cover was created by Salvador Dalí. The perpetrators have not yet been caught.
— NEXTA (@nexta_tv) October 6, 2026
Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι οι διαρρήκτες δεν πήραν ολόκληρο το βιβλίο. Οι περίπου 150 περγαμηνές στις οποίες είναι γραμμένο το κείμενο της «Αποκάλυψης» φυλάσσονται σε θησαυροφυλάκιο και παραμένουν στη θέση τους. Αυτό που εξαφανίστηκε ήταν η εντυπωσιακή χάλκινη θήκη του έργου, βάρους περίπου 150 κιλών.
Ένα βιβλίο που δεν έμοιαζε με κανένα άλλο
Η ιστορία του έργου αρχίζει το 1958, όταν ο Γάλλος εκδότης τέχνης Ζοζέφ Φορέ αποφάσισε να δημιουργήσει ένα βιβλίο που θα ήταν ταυτόχρονα και μοναδικό έργο τέχνης.
Η ιδέα του ήταν να μετατρέψει την «Αποκάλυψη του Ιωάννη», το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης, σε ένα τεράστιο «βιβλίο-μνημείο». Για τον σκοπό αυτό συνεργάστηκε με επτά συγγραφείς και επτά καλλιτέχνες – αριθμός με συμβολική σημασία, καθώς το επτά επανέρχεται διαρκώς στο βιβλικό κείμενο, από τις επτά Εκκλησίες και τις επτά σφραγίδες έως τις επτά σάλπιγγες.
Στο εγχείρημα συμμετείχαν μερικές από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών του 20ού αιώνα. Ανάμεσά τους ήταν ο Σαλβαδόρ Νταλί, ο Μπερνάρ Μπιφέ, ο Λεονάρ Φουτζίτα, η Λεονόρ Φίνι, ο Ζορζ Ματιέ, ο Πιερ-Ιβ Τρεμουά και ο Οσίπ Ζαντκίν, ενώ από τον χώρο της λογοτεχνίας συμμετείχαν ο Ζαν Κοκτό, ο Ζαν Ζιονό, ο Εμίλ Σιοράν, ο Ερνστ Γιούνγκερ και ο Ζαν Ροστάν.
Το κείμενο της Αποκάλυψης γράφτηκε χειρόγραφα από την καλλιγράφο Μισελίν Νικολά πάνω σε περίπου 150 περγαμηνές. Συνολικά υπολογίζεται ότι περιλαμβάνει περίπου 93.000 έως 95.000 χειρόγραφα γράμματα.
Όταν το έργο είναι ανοιχτό, οι περγαμηνές του φτάνουν σε μήκος περίπου 150 μέτρων, ενώ ολόκληρη η κατασκευή ζυγίζει περίπου 210 κιλά.
Η «Αποκάλυψη» του Νταλί
Το πιο εντυπωσιακό τμήμα του έργου ανατέθηκε στον Σαλβαδόρ Νταλί.
Ο Ισπανός σουρεαλιστής δημιούργησε μεταξύ 1958 και 1961 τη χάλκινη θήκη του βιβλίου, χρησιμοποιώντας την τεχνική του χαμένου κεριού. Η κατασκευή ζυγίζει περίπου 150 κιλά και δεν αποτελεί ένα απλό προστατευτικό κάλυμμα.
Ο Νταλί την αντιμετώπισε ως αυτόνομο έργο τέχνης, ενσωματώνοντας στη σύνθεσή της χρυσά στοιχεία, πολύτιμους λίθους, κοχύλια, ακόμη και χρυσά μαχαιροπίρουνα. Μεταξύ των διακοσμητικών στοιχείων αναφέρεται και ένας πολύτιμος λίθος από τοπάζι.
Η «Αποκάλυψη» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1961 και στη συνέχεια ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο. Από το 1961 έως το 1972 παρουσιάστηκε σε περίπου 150 εκθέσεις, αποκτώντας ιδιαίτερη φήμη στους κύκλους των συλλεκτών και των μουσείων.
Όταν δημιουργήθηκε, το έργο είχε εκτιμηθεί στα δύο εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, ποσό που αντιστοιχούσε τότε σε περίπου 305.000 ευρώ και το καθιστούσε, σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές, το ακριβότερο βιβλίο στον κόσμο. Σήμερα η αξία του υπολογίζεται σε αρκετά εκατομμύρια ευρώ.
Από την Ευρώπη στην Ιαπωνία και πίσω στη Γαλλία
Μετά τις αλλεπάλληλες εκθέσεις του, το έργο εξαφανίστηκε για ένα διάστημα από τη δημοσιότητα. Βρέθηκε σε αποθήκευση στην Ελβετία και στη συνέχεια πέρασε στην κατοχή Ιαπώνων συλλεκτών.
Κάποια στιγμή υπήρχε μάλιστα ο κίνδυνος να διαλυθεί και να πωληθεί τμηματικά, γεγονός που θα σήμαινε ουσιαστικά την καταστροφή της ενότητάς του ως μοναδικού έργου.
Το 2003 ο Γάλλος συλλέκτης και συντηρητής έργων τέχνης Κριστιάν Καρουτζός κατάφερε να το αποκτήσει και να το επαναφέρει στη Γαλλία. Ο ίδιος είχε αναφέρει ότι χρειάστηκε ακόμη και δέκα χρόνια για να αποπληρώσει την αγορά.
Ο Καρουτζός, ο οποίος είναι ελληνικής καταγωγής, είχε σπουδάσει στις Καλές Τέχνες του Παρισιού και δραστηριοποιείται εδώ και δεκαετίες στη συντήρηση και αποκατάσταση έργων τέχνης. Στην Ισουάρ δημιούργησε το ιδιωτικό Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης όπου εκτίθεται η συλλογή του.
Πώς εξαφανίστηκε ένα αντικείμενο 150 κιλών;
Αυτό είναι ένα από τα μεγάλα ερωτήματα που καλούνται να απαντήσουν οι γαλλικές Αρχές.
Η είσοδος του κέντρου τέχνης φαίνεται ότι παραβιάστηκε, όμως οι κάμερες ασφαλείας δεν κατέγραψαν τους δράστες. Ο Καρουτζός βρήκε τη βάση της κατασκευής κοντά σε μια σκάλα, ενώ η χάλκινη θήκη είχε εξαφανιστεί.
Το βάρος της κατασκευής κάνει την υπόθεση ακόμη πιο παράξενη. Δεν πρόκειται για αντικείμενο που μπορεί να κρυφτεί εύκολα ή να μεταφερθεί από έναν άνθρωπο χωρίς προετοιμασία.
Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον όλα τα ενδεχόμενα, μεταξύ άλλων και το ενδεχόμενο οι δράστες να ενδιαφέρονταν περισσότερο για τα πολύτιμα υλικά που περιέχει παρά για την καλλιτεχνική αξία του έργου.
Και εδώ βρίσκεται ο μεγαλύτερος φόβος του ιδιοκτήτη: να οδηγηθεί η μοναδική κατασκευή του Νταλί σε χυτήριο και να λιώσει για την αξία του μπρούντζου, του χρυσού και των πολύτιμων λίθων. Σε μια τέτοια περίπτωση, ένα μοναδικό έργο τέχνης του 20ού αιώνα θα μπορούσε να χαθεί οριστικά.
Μια ακόμη κλοπή σε μια Γαλλία που βλέπει τα μουσεία της να γίνονται στόχος
Η υπόθεση έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για την ασφάλεια των γαλλικών μουσείων και συλλογών.
Η κλοπή του έργου του Νταλί προστίθεται σε μια σειρά θεαματικών υποθέσεων κλοπής έργων τέχνης και πολύτιμων αντικειμένων στη Γαλλία, με πιο χαρακτηριστική την έφοδο στην πινακοθήκη του Απόλλωνα στο Λούβρο τον Οκτώβριο του 2025, όταν κλάπηκαν κοσμήματα του γαλλικού Στέμματος. Το τελευταίο διάστημα έχουν καταγραφεί επίσης κλοπές από άλλα γαλλικά μουσεία και συλλογές.
Στην περίπτωση της Ισουάρ, πάντως, υπάρχει μια ιδιαίτερη ειρωνεία: ένα έργο τόσο μεγάλο και τόσο χαρακτηριστικό θεωρητικά είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακινηθεί στην κανονική αγορά τέχνης. Η μοναδικότητά του το καθιστά αναγνωρίσιμο και, άρα, δύσκολο να πωληθεί αυτούσιο.
Ακριβώς γι’ αυτό οι γαλλικές Αρχές φοβούνται περισσότερο μήπως το έργο διαλυθεί για τα υλικά του παρά μήπως εμφανιστεί σύντομα σε κάποια δημοπρασία.
Για την ώρα, το μόνο βέβαιο είναι ότι από ένα από τα πιο παράξενα και φιλόδοξα καλλιτεχνικά βιβλία του 20ού αιώνα έχει απομείνει στη Γαλλία ένα κενό: οι περγαμηνές της «Αποκάλυψης» παραμένουν ασφαλείς, αλλά το μοναδικό χάλκινο έργο του Νταλί που τις περιέβαλλε έχει εξαφανιστεί.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
