Τα κελιά του θανάτου της ICE: 53 άνθρωποι πέθαναν υπό κράτηση από την επιστροφή Τραμπ – Καταγγελίες για ελλείψεις στην ιατρική φροντίδα

Του Αντώνη Ζήβα 

Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025, 53 άνθρωποι έχουν πεθάνει υπό κράτηση της αμερικανικής Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE), σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters. Ο αριθμός αποτυπώνει τη σοβαρότητα του ζητήματος σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση έχει εντείνει τις επιχειρήσεις σύλληψης και απέλασης μεταναστών και έχει αυξήσει τον αριθμό των ανθρώπων που κρατούνται στις σχετικές εγκαταστάσεις.

Η εικόνα που προκύπτει από τις δημοσιογραφικές έρευνες στις ΗΠΑ δεν περιορίζεται στον αριθμό των θανάτων. Δημοσιεύματα του Associated Press, του Reuters και της San Francisco Chronicle, σε συνδυασμό με έρευνα της Human Rights Watch και της οργάνωσης Physicians for Human Rights, καταγράφουν περιστατικά αυτοκτονιών, σοβαρών προβλημάτων υγείας και καταγγελιών για καθυστερήσεις ή ελλείψεις στην παροχή ιατρικής φροντίδας.

Η καταγραφή των θανάτων, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλες οι περιπτώσεις έχουν την ίδια αιτία ή ότι έχει αποδειχθεί ευθύνη των αρχών σε κάθε μία από αυτές. Το κρίσιμο ερώτημα που θέτουν οι έρευνες είναι κατά πόσο οι συνθήκες κράτησης, η ιατρική παρακολούθηση και οι μηχανισμοί ελέγχου ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων που βρίσκονται υπό ομοσπονδιακή κράτηση.

Οι πρώτες 500 ημέρες και η αύξηση των θανάτων

Στην έκθεσή της με τίτλο «Dying in Detention», η Human Rights Watch αναφέρει ότι 52 άνθρωποι πέθαναν υπό κράτηση της ICE από την ορκωμοσία του Τραμπ, στις 20 Ιανουαρίου 2025, έως τις 4 Ιουνίου 2026, δηλαδή κατά τις πρώτες 500 ημέρες της δεύτερης θητείας του.

Σύμφωνα με την οργάνωση, ο ρυθμός θανάτων υπό κράτηση έχει υπερδιπλασιαστεί σε σύγκριση με την έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ. Η έκθεση υπολογίζει ότι το ποσοστό θνησιμότητας ήταν σχεδόν τετραπλάσιο από εκείνο της περιόδου της κυβέρνησης Τζο Μπάιντεν και περισσότερο από δυόμισι φορές υψηλότερο σε σύγκριση με την πρώτη θητεία Τραμπ.

Η ίδια έρευνα συνδέει την αύξηση με την επέκταση του συστήματος κράτησης μεταναστών. Τον Ιανουάριο του 2026, ο αριθμός των ανθρώπων που κρατούνταν στις εγκαταστάσεις της ICE είχε ξεπεράσει τις 71.000, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Human Rights Watch.

Η οργάνωση επισημαίνει ότι η αύξηση των θανάτων δεν εξηγείται μόνο από τον μεγαλύτερο αριθμό κρατουμένων, καθώς ο ρυθμός θνησιμότητας αυξήθηκε δυσανάλογα σε σχέση με την επέκταση του πληθυσμού των εγκαταστάσεων.

Η έρευνα του Associated Press για τις αυτοκτονίες

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση των αυτοκτονιών στις εγκαταστάσεις κράτησης της ICE. Έρευνα του Associated Press, η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2026, κατέγραψε τουλάχιστον δέκα αυτοκτονίες κρατουμένων από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία.

Σύμφωνα με το AP, ο αριθμός αυτός συνιστά πρωτοφανή εξέλιξη στα περίπου 20 χρόνια ιστορίας της υπηρεσίας. Οι αυτοκτονίες αντιστοιχούσαν σε σχεδόν έναν στους πέντε θανάτους που είχαν καταγραφεί υπό κράτηση της ICE κατά την περίοδο που εξέτασε η έρευνα.

Το πρακτορείο ανέλυσε στοιχεία της υπηρεσίας, εκθέσεις νεκροψίας, πορίσματα ιατροδικαστών και αστυνομικά αρχεία. Τα ευρήματα ανέδειξαν περιπτώσεις στις οποίες, σύμφωνα με τα διαθέσιμα έγγραφα, δεν αξιολογήθηκαν επαρκώς προειδοποιητικά σημάδια, καθυστέρησε η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας ή δεν εφαρμόστηκαν αποτελεσματικά μέτρα παρακολούθησης κρατουμένων που θεωρούνταν ευάλωτοι.

Σε ορισμένες εγκαταστάσεις, οι ελεγκτές είχαν εντοπίσει προβλήματα στην τήρηση των προδιαγραφών της ICE για τον αρχικό ιατρικό και ψυχιατρικό έλεγχο των νεοεισερχόμενων κρατουμένων. Η υπηρεσία προβλέπει ότι οι σχετικοί έλεγχοι πρέπει να πραγματοποιούνται εντός 12 ωρών από την άφιξη.

Το AP κατέγραψε επίσης ότι οι αυτοκτονίες σημειώθηκαν σε διαφορετικούς τύπους εγκαταστάσεων: σε κέντρα που διαχειρίζονται ιδιωτικές εταιρείες, σε τοπικές φυλακές και σε ομοσπονδιακές δομές. Τα ευρήματα, επομένως, δεν αφορούν ένα μεμονωμένο κέντρο κράτησης.

Η αμερικανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι οι κρατούμενοι έχουν πρόσβαση σε ολοκληρωμένες υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής υγείας, και ότι εφαρμόζονται πρωτόκολλα πρόληψης των αυτοκτονιών.

Η έρευνα της San Francisco Chronicle και οι καταγγελίες για την περίθαλψη

Μια διαφορετική διάσταση του προβλήματος ανέδειξε η San Francisco Chronicle, η οποία πραγματοποίησε εκτεταμένη έρευνα για τους θανάτους στις εγκαταστάσεις της ICE.

Η εφημερίδα συγκέντρωσε ιατρικούς φακέλους, εκθέσεις θανάτου, πορίσματα νεκροψίας και τοξικολογικές εξετάσεις, ενώ μίλησε με συγγενείς των νεκρών και τους δικηγόρους τους. Στη συνέχεια, έθεσε στη διάθεση 14 γιατρών τα διαθέσιμα στοιχεία για 32 υποθέσεις, προκειμένου να αξιολογηθεί η ιατρική φροντίδα που είχε προηγηθεί των θανάτων.

Σύμφωνα με την έρευνα, οι γιατροί που εξέτασαν τις συγκεκριμένες υποθέσεις διαπίστωσαν ότι σε τουλάχιστον 17 περιπτώσεις η καθυστέρηση ή η αποτυχία παροχής κρίσιμης ιατρικής φροντίδας ενδέχεται να συνέβαλε σε θανάτους που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.

Το εύρημα χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση: αφορά τις υποθέσεις για τις οποίες υπήρχαν επαρκή έγγραφα προς αξιολόγηση και δεν συνιστά δικαστική διαπίστωση ευθύνης για κάθε θάνατο. Η ίδια εφημερίδα σημειώνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι γιατροί που εξέτασαν τα στοιχεία δεν συμφώνησαν μεταξύ τους, ενώ άλλοι έκριναν ότι οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν επαρκούσαν για ασφαλές συμπέρασμα.

Η έρευνα ανέδειξε, παράλληλα, προβλήματα στην εποπτεία των εγκαταστάσεων. Σύμφωνα με τη San Francisco Chronicle, οι επιθεωρήσεις από το αρμόδιο γραφείο εποπτείας της ICE μειώθηκαν μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον Τραμπ, ενώ οι αναφορές για τους θανάτους έγιναν λιγότερο λεπτομερείς ως προς την ιατρική φροντίδα που είχε προηγηθεί.

Η εφημερίδα ανέφερε επίσης ότι δεν έλαβε απαντήσεις από την ICE σε επανειλημμένα αιτήματα για σχόλια και σε αναλυτικές ερωτήσεις σχετικά με τα ευρήματά της.

Η αλλαγή στην καταγραφή των θανάτων μετά την αποφυλάκιση

Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο η ICE καταγράφει τους θανάτους ανθρώπων που έχουν αποφυλακιστεί λίγο πριν πεθάνουν.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Associated Press τον Ιούνιο του 2026, η υπηρεσία άλλαξε την προηγούμενη πολιτική της και δεν θα αναφέρει πλέον τους θανάτους πρώην κρατουμένων που σημειώνονται μετά την απομάκρυνσή τους από την κράτηση. Η προηγούμενη πολιτική, η οποία είχε θεσπιστεί το 2021, προέβλεπε την καταγραφή και διερεύνηση θανάτων που συνέβαιναν εντός 30 ημερών από την αποφυλάκιση.

Η αλλαγή προκάλεσε αντιδράσεις από ειδικούς στη δημόσια υγεία, οι οποίοι επισήμαναν ότι ορισμένες συνέπειες ανεπαρκούς περίθαλψης μπορεί να εμφανιστούν μετά την έξοδο από μια εγκατάσταση. Ενδεικτικά, μια αδιάγνωστη πάθηση, μια λοίμωξη που δεν αντιμετωπίστηκε εγκαίρως ή η διακοπή μιας αναγκαίας φαρμακευτικής αγωγής μπορεί να οδηγήσουν σε επιδείνωση της υγείας μετά την αποφυλάκιση.

Η κυβέρνηση υπερασπίστηκε την αλλαγή, υποστηρίζοντας ότι η υπηρεσία δεν είναι πλέον υπεύθυνη για την παρακολούθηση ανθρώπων που δεν βρίσκονται υπό κράτηση. Το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας ανέφερε ότι η ICE εξακολουθεί να δεσμεύεται για την έγκαιρη ενημέρωση και διερεύνηση των θανάτων που συμβαίνουν υπό την ευθύνη της.

Η διαφωνία αφορά, συνεπώς, όχι μόνο την ευθύνη για έναν συγκεκριμένο θάνατο, αλλά και το εύρος των δεδομένων που πρέπει να δημοσιοποιούνται ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί η ποιότητα της περίθαλψης στο σύστημα κράτησης.

Η απάντηση των αμερικανικών αρχών

Η ICE υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ και αποτελεί τον βασικό ομοσπονδιακό μηχανισμό για την εφαρμογή της μεταναστευτικής νομοθεσίας στο εσωτερικό της χώρας.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι αυξημένες συλλήψεις και οι απελάσεις αποτελούν μέρος της προσπάθειας εφαρμογής της μεταναστευτικής πολιτικής που είχε εξαγγείλει ο πρόεδρος. Το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας έχει απορρίψει τις γενικευμένες καταγγελίες ότι οι κρατούμενοι στερούνται ιατρικής φροντίδας, υποστηρίζοντας ότι οι εγκαταστάσεις παρέχουν ιατρικές, οδοντιατρικές και υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Ωστόσο, οι έρευνες των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης και των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων θέτουν ερωτήματα για το κατά πόσο οι διαδικασίες αυτές εφαρμόζονται με συνέπεια σε ένα δίκτυο που περιλαμβάνει ομοσπονδιακά κέντρα, ιδιωτικές εγκαταστάσεις και τοπικές φυλακές που φιλοξενούν κρατουμένους για λογαριασμό της ICE.

Η έκταση της κράτησης, οι συνθήκες στις εγκαταστάσεις, η πρόσβαση σε γιατρούς και ειδικούς ψυχικής υγείας, αλλά και η διαφάνεια των ερευνών μετά από έναν θάνατο αποτελούν πλέον βασικά πεδία αντιπαράθεσης γύρω από την εφαρμογή της μεταναστευτικής πολιτικής.

Το ερώτημα της λογοδοσίας

Οι 53 θάνατοι που καταγράφονται από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία αποτελούν ένα σαφές μέγεθος για την έκταση του προβλήματος. Δεν αρκούν, όμως, από μόνοι τους για να εξηγήσουν τις αιτίες του.

Η αξιολόγηση των συνθηκών κράτησης απαιτεί πρόσβαση στους ιατρικούς φακέλους, στις εκθέσεις νεκροψίας, στα πορίσματα των ερευνών και στις αναφορές επιθεώρησης κάθε εγκατάστασης. Χωρίς αυτά τα στοιχεία, είναι δύσκολο να διαπιστωθεί σε ποιες περιπτώσεις ένας θάνατος συνδεόταν με υποκείμενο νόσημα, σε ποιες υπήρξαν ενδείξεις ανεπαρκούς φροντίδας και σε ποιες απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.

Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τις έρευνες δεν είναι ότι όλοι οι θάνατοι είχαν κοινή αιτία, αλλά ότι η αύξηση του αριθμού των κρατουμένων συνοδεύεται από σοβαρά ερωτήματα για την ιατρική περίθαλψη, την πρόληψη των αυτοκτονιών και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών εποπτείας.

Σε ένα σύστημα όπου η πολιτεία έχει την ευθύνη για την ασφάλεια και την υγεία όσων κρατά, η δημοσιοποίηση επαρκών στοιχείων και η ανεξάρτητη διερεύνηση κάθε θανάτου αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη λογοδοσία των αρχών.
 

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.