Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δύσκολο πολιτικό και οικονομικό τοπίο, καθώς καλείται να συμφωνήσει για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία της, να εξασφαλίσει πρόσθετη χρηματοδότηση για την Ουκρανία και να διαχειριστεί τις πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική αβεβαιότητα στις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης απειλεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη λήψη κοινών αποφάσεων, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το POLITICO.
Η τελευταία σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες ανέδειξε τις δυσκολίες που περιμένουν τους Ευρωπαίους ηγέτες τους επόμενους μήνες. Οι συνομιλίες δεν οδήγησαν σε ουσιαστική πρόοδο για τον προϋπολογισμό, ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ, ενώ οι διαφωνίες επεκτάθηκαν και στην ενεργειακή πολιτική.
Παράλληλα, οι επικείμενες εκλογές και οι πολιτικές ανακατατάξεις σε Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία δημιουργούν αμφιβολίες για το κατά πόσο οι κυβερνήσεις θα είναι διατεθειμένες να αναλάβουν το πολιτικό κόστος των συμβιβασμών που απαιτούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο προϋπολογισμός και το δύσκολο χρονοδιάγραμμα
Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε στο POLITICO, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της περασμένης εβδομάδας, ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιλαμβάνονταν την ανάγκη να καταλήξουν σε πολιτική συμφωνία για τον προϋπολογισμό έως το τέλος του έτους.
Ωστόσο, όπως ανέφερε, οι εκλογές στην Ισπανία καθιστούν πλέον δυσκολότερη την επίτευξη αυτού του στόχου, ενώ το επόμενο έτος θα ακολουθήσουν οι εκλογικές αναμετρήσεις στη Γαλλία, την Ιταλία και άλλες χώρες.
Η τελευταία σύνοδος κορυφής διήρκεσε δύο ημέρες, χωρίς να καταγραφεί πρόοδος στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό. Παράλληλα, στα συμπεράσματα της συνόδου δεν συμπεριλήφθηκε αναφορά σε συμφωνία έως το τέλος του έτους, παρά την πίεση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να τηρηθεί το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συναντηθούν εκ νέου τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία, οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν το 2027, όταν οι προεκλογικές αντιπαραθέσεις ενδέχεται να περιορίσουν ακόμη περισσότερο την προθυμία των κυβερνήσεων να υποχωρήσουν από τις θέσεις τους.
Η Κάρλα Ταβάρες, ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και μία από τις επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό, προειδοποίησε ότι το επόμενο έτος θα είναι δυσκολότερο τόσο για τα κράτη-μέλη όσο και για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, λόγω του εκλογικού ημερολογίου.
«Του χρόνου, τα πράγματα θα είναι χειρότερα», εκτίμησε ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ, σύμφωνα με το POLITICO.
Οι διεθνείς πιέσεις και το χρηματοδοτικό κενό της Ουκρανίας
Η πολιτική αβεβαιότητα στο εσωτερικό της ΕΕ εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξωτερικές πιέσεις εντείνονται. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ αμφισβητεί παραδοσιακές παραμέτρους της διατλαντικής συνεργασίας, η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία και η Κίνα ενισχύει τη θέση της σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ αυξάνει τις εξαγωγές της προς τις ευρωπαϊκές αγορές.
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ ντε Βέβερ, προειδοποίησε κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής ότι υπάρχουν δυνάμεις που επιδιώκουν να διχάσουν την Ευρώπη, υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ έχει ευάλωτα σημεία στα οποία μπορεί να δεχθεί πιέσεις.
Πιο ευθέως, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λάντσμπεργκις, ο οποίος είναι σήμερα επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, δήλωσε ότι η Ευρώπη δέχεται πιέσεις από τρεις κατευθύνσεις: τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα.
Σύμφωνα με την περιγραφή του, η Ουάσιγκτον θέτει υπό αμφισβήτηση συμμαχίες που επί δεκαετίες αποτελούσαν βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Η Μόσχα κατηγορείται για ένα ευρύ φάσμα ενεργειών, από κυβερνοεπιθέσεις έως δολιοφθορές, ενώ το Πεκίνο ενισχύει τον έλεγχό του σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και διοχετεύει φθηνά προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά.
Στις προκλήσεις αυτές προστίθεται η ανάγκη να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το Κίεβο αντιμετωπίζει δημοσιονομικό κενό 30 έως 35 δισ. δολαρίων για το επόμενο έτος, την ώρα που οι ρωσικές επιθέσεις πλήττουν τις ενεργειακές υποδομές της χώρας ενόψει του χειμώνα.
Ο Λάντσμπεργκις χαρακτήρισε «εξαιρετικά δυσοίωνες» τις προοπτικές για την Ουκρανία τους επόμενους μήνες, επισημαίνοντας ότι το βάρος της στήριξης μεταφέρεται στους Ευρωπαίους.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προειδοποίησε στη σύνοδο κορυφής για τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης ήττας της χώρας του, υποστηρίζοντας ότι 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα μπορούσαν να αναζητήσουν καταφύγιο στην ΕΕ. «Η Ρωσία μάς σκοτώνει. Δεν θέλουν να σταματήσουν», δήλωσε.
Τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία και το αδιέξοδο
Μία από τις πιθανές πηγές χρηματοδότησης της Ουκρανίας είναι τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, ύψους περίπου 200 δισ. ευρώ, τα οποία παραμένουν δεσμευμένα στο χρηματοπιστωτικό αποθετήριο Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, δεν διαφαίνεται συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών για την αξιοποίησή τους. Το Βέλγιο, το οποίο έχει αντιταχθεί σε προηγούμενες προσπάθειες χρήσης των περιουσιακών στοιχείων για τη στήριξη του Κιέβου, εξακολουθεί να μην αποδέχεται μια τέτοια λύση.
«Τίποτα δεν έχει αλλάξει», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, αποχωρώντας νωρίτερα από τη σύνοδο κορυφής.
Μια άλλη επιλογή θα ήταν η έκδοση περισσότερου κοινού ευρωπαϊκού χρέους. Και αυτή, όμως, προϋποθέτει δύσκολους συμβιβασμούς μεταξύ των κυβερνήσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιθώρια συνεννόησης εμφανίζονται περιορισμένα.
Οι εκλογές που μπορεί να αλλάξουν τις ισορροπίες
Η αβεβαιότητα δεν αφορά μόνο τον προϋπολογισμό και τις επιμέρους πολιτικές της ΕΕ. Η πιθανότητα αλλαγής κυβερνήσεων ή ενίσχυσης πολιτικών δυνάμεων που αμφισβητούν τις υφιστάμενες ευρωπαϊκές ισορροπίες ενδέχεται να επηρεάσει τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνιών.
Στην Ισπανία, οι εκλογές αναμένεται να πραγματοποιηθούν στις 29 Νοεμβρίου, σύμφωνα με το δημοσίευμα του POLITICO, με τις δημοσκοπήσεις να εμφανίζουν την κεντροδεξιά και την ακροδεξιά σε θέση ισχύος έναντι της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ. Η προεκλογική περίοδος συμπίπτει με τις προγραμματισμένες συναντήσεις των Ευρωπαίων ηγετών στις 13 και 26 Νοεμβρίου.
Ακόμη και μετά τις εκλογές, ο σχηματισμός κυβέρνησης στη Μαδρίτη ενδέχεται να καθυστερήσει έως τον Ιανουάριο, περιπλέκοντας περαιτέρω τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό.
Στη Γαλλία, η προγραμματισμένη αποχώρηση του Εμανουέλ Μακρόν από την προεδρία τον Απρίλιο σηματοδοτεί το τέλος της πολιτικής του παρουσίας στο ανώτατο αξίωμα, καθώς το Σύνταγμα δεν του επιτρέπει τρίτη συνεχόμενη θητεία. Την ίδια ώρα, οι δημοσκοπήσεις που επικαλείται το POLITICO εμφανίζουν τη Μαρίν Λεπέν σε ισχυρή θέση ενόψει της επόμενης προεδρικής αναμέτρησης.
Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το δημοσίευμα, ο Μακρόν αναγνώρισε σε συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών ότι, κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, δεν θα διαθέτει την απαραίτητη πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Στη Γερμανία, η άνοδος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Παρότι οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές δεν είναι προγραμματισμένες πριν από το 2029, η υποχώρηση της δημοτικότητάς του και η ενίσχυση της AfD ενδέχεται να επηρεάσουν τη διάθεσή του να αναλάβει πολιτικό κόστος για συμφωνίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην Ιταλία, οι επόμενες εκλογές αναμένεται να διεξαχθούν τον Οκτώβριο του 2027. Ωστόσο, διπλωμάτης της ΕΕ εκτίμησε ότι η Τζόρτζια Μελόνι θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.
Η Ευρώπη χωρίς ξεκάθαρο ηγετικό πρόσωπο
Οι πολιτικές εξελίξεις στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ εγείρουν ερωτήματα για το ποιος μπορεί να διαμορφώσει τις αναγκαίες συμμαχίες και να εξασφαλίσει συμφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.
«Τώρα έχουμε μια Ευρώπη χωρίς προφανή ηγέτη», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ στο POLITICO, σημειώνοντας ότι, παρά την ισχύ της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, λείπουν προσωπικότητες με το πολιτικό βάρος που είχαν στο παρελθόν η Άνγκελα Μέρκελ και ο Φρανσουά Μιτεράν.
Από την πλευρά του, ο Αντόνιο Κόστα απέρριψε την εκτίμηση ότι το εκλογικό ημερολόγιο θα καταστήσει αδύνατη την έγκριση του νέου προϋπολογισμού. Όπως σημείωσε, η ΕΕ αποτελείται από 27 δημοκρατίες και σχεδόν κάθε μήνα διεξάγονται εκλογές σε κάποιο κράτος-μέλος. Εάν κάθε εκλογική αναμέτρηση αποτελούσε εμπόδιο, υποστήριξε, η Ένωση δεν θα μπορούσε ποτέ να εγκρίνει νέο προϋπολογισμό.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ εκτίμησε ότι ο Ιανουάριος θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευνοϊκή χρονική στιγμή για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, ενδεχομένως την τελευταία πριν από την περαιτέρω επιδείνωση του πολιτικού κλίματος.
Ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, συντονιστής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό, προειδοποίησε ότι οι ηγέτες κινούνται με υπερβολικά αργούς ρυθμούς.
«Ο χρόνος τελειώνει», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
