Της Beth Kowitt
«Είναι αναντικατάστατος», είχε πει ο Λάρι Έλισον.
Ήταν το 2009 και ο τότε διευθύνων σύμβουλος της Oracle μιλούσε για τον φίλο του, Στιβ Τζομπς, ο οποίος είχε πρόσφατα επιστρέψει στην ηγεσία της Apple, έπειτα από μεταμόσχευση ήπατος. Αργότερα, ανάλογες εκτιμήσεις θα διατυπώνονταν και για τον Τζεφ Μπέζος. Ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Amazon, έλεγαν τότε, δεν είχε «κανέναν αξιόλογο διάδοχο». Και οι δύο εταιρείες, βέβαια, θα αποδείκνυαν στην πορεία ότι μπορούσαν να τα καταφέρουν μια χαρά και χωρίς τους ιδρυτές τους.
Αξίζει να θυμηθούμε εκείνες τις δηλώσεις, καθώς η λέξη «αναντικατάστατος» χρησιμοποιείται πλέον κατά κόρον για τον διευθύνοντα σύμβουλο της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, ο οποίος αποχώρησε την Πέμπτη, έπειτα από σχεδόν μία εβδομάδα αναταραχής στην εταιρεία που συνίδρυσε και στον κλάδο στον οποίο διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο. Ένα από τα πολλά χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η ανάρτηση του Σον Μαγκουάιρ, εταίρου της Sequoia, στην πλατφόρμα X: «Πιστεύω ότι ο Τζένσεν είναι αναντικατάστατος για την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στην τεχνητή νοημοσύνη». Μια άποψη με την οποία συμφώνησε και ο Έλον Μασκ.
Οι νέες αποκαλύψεις των New York Times, σύμφωνα με τις οποίες ο Χουάνγκ διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση και με την αντιπρόεδρο που ήταν επικεφαλής του τομέα υγείας της εταιρείας, κατέστησαν αδύνατη την παραμονή του στη θέση του. Αν και η υπόθεση προκαλεί μικρότερη έκπληξη από την επίσης πρόσφατη παραδοχή του Χουάνγκ ότι είχε συνάψει ερωτική σχέση με γυναίκα που θεωρούνταν ύποπτη για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας, είναι σαφές ότι παραβίασε τον κώδικα δεοντολογίας της εταιρείας, ο οποίος προβλέπει ότι τα στελέχη οφείλουν να «αποφεύγουν καταστάσεις στις οποίες οι πράξεις τους δημιουργούν σύγκρουση συμφερόντων».
Πριν από τη νέα αποκάλυψη, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι ο Χουάνγκ είχε πέσει θύμα ερωτικής παγίδας. Στην περίπτωση, όμως, μιας σχέσης με υφιστάμενη υπάλληλο, δεν υπάρχει αντίστοιχη δικαιολογία.
Το διοικητικό συμβούλιο όρισε προσωρινή διευθύνουσα σύμβουλο την οικονομική διευθύντρια της Nvidia, Κολέτ Κρες. Πλέον, όμως, τα μέλη του καλούνται να σχεδιάσουν το μέλλον της εταιρείας χωρίς τον Χουάνγκ στο τιμόνι. Μέχρι σήμερα, όλα δείχνουν ότι ελάχιστα είχαν ασχοληθεί με αυτό το ενδεχόμενο, καθώς είχαν επιτρέψει στον Χουάνγκ να καταστήσει την εταιρεία σχεδόν απόλυτα εξαρτημένη από το πρόσωπό του.
Το ερώτημα είναι αν είχε φροντίσει να τη διαμορφώσει έτσι ώστε να μπορεί να επιβιώσει και χωρίς εκείνον. Όπως μου είπε ο Ρακές Κουράνα, καθηγητής στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων του Χάρβαρντ: «Η διαφορά ανάμεσα σε μια προσωπολατρική ομάδα και μια θρησκεία είναι ότι η δεύτερη επιβιώνει περισσότερο από την πρώτη».
Στην περίπτωση της Nvidia, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Χουάνγκ δημιούργησε ένα σύστημα που έμοιαζε πολύ περισσότερο με το πρώτο. Η εταιρεία δεν διαθέτει πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου, ούτε δημοσιοποιημένο σχέδιο διαδοχής. Όπως έχει αποκαλύψει το Bloomberg News, ο Χουάνγκ είχε 60 άμεσους υφισταμένους, με αποστολή να εκτελούν χωρίς καθυστέρηση τις αποφάσεις του. Ελάχιστα άλλα στελέχη είχαν ευρύ πεδίο αρμοδιοτήτων ή συνολική εποπτεία, καθώς τα περισσότερα επικεντρώνονταν σε συγκεκριμένα προϊόντα ή τεχνολογίες.
Ορισμένα στελέχη έκαναν δημόσιες εμφανίσεις, αλλά παρέμεναν πάντοτε στη σκιά του Χουάνγκ, ο οποίος συνήθιζε να μονοπωλεί το ενδιαφέρον με πολύωρες ομιλίες στις εκδηλώσεις της εταιρείας. Στις τηλεδιασκέψεις για την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων, όπως παρατήρησε η Wall Street Journal, ο ίδιος απαντούσε σχεδόν μόνος του στις ερωτήσεις των αναλυτών, ενώ οι υπόλοιποι περιορίζονταν σε προκαθορισμένες δηλώσεις.
Πρόκειται για μια πρακτική που αποτελούσε κανόνα στην Nvidia, αλλά δεν ήταν συνηθισμένη σε άλλες εταιρείες. Ακόμη και στο διοικητικό της συμβούλιο, απουσίαζαν τα ονόματα με το ειδικό βάρος που θα περίμενε κανείς σε μια εταιρεία τέτοιου μεγέθους και σημασίας. Είναι ενδεικτικό ότι, πέρα από τον ίδιο τον Χουάνγκ, κανένα από τα μέλη του δεν είναι εν ενεργεία διευθύνων σύμβουλος άλλης εταιρείας.
Τίποτε από όλα αυτά δεν σημαίνει ότι ο Χουάνγκ δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Ούτε ήταν εύκολο να βρεθεί ένας δεύτερος Στιβ Τζομπς ή ένας δεύτερος Τζεφ Μπέζος. Και οι δύο υπήρξαν ηγετικές φυσιογνωμίες με μοναδικά χαρακτηριστικά. Εκείνο, όμως, που κατάφεραν και φαίνεται να λείπει από την Nvidia ήταν να οικοδομήσουν εταιρείες ικανές να συνεχίσουν την πορεία τους και μετά την αποχώρησή τους, διατηρώντας τις αρχές και τη φιλοσοφία τους.
Και οι δύο δημιούργησαν εσωτερικές δομές που ενσωμάτωσαν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τη λειτουργία και τη διοίκηση των επιχειρήσεών τους, επιτρέποντας στους διαδόχους τους να πετύχουν. Η μετοχή της Apple κατέγραψε άνοδο σχεδόν 2.800% κατά τη 15ετή θητεία του Τιμ Κουκ ως διευθύνοντος συμβούλου, η οποία ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο. Αντίστοιχα, η μετοχή της Amazon έχει ενισχυθεί κατά περίπου 50% από τότε που ο Άντι Τζάσι ανέλαβε την ηγεσία της εταιρείας, το 2021.
Στην Apple, ο Τζομπς ήταν ένας άνθρωπος που ήθελε να ελέγχει κάθε λεπτομέρεια και είχε τον τελευταίο λόγο σχεδόν σε οτιδήποτε αφορούσε τη λειτουργία της εταιρείας. Φρόντισε, όμως, παράλληλα, να εκπαιδεύσει τους εργαζομένους ώστε να σκέφτονται όπως εκείνος και να ξέρουν πώς θα αντιμετώπιζε κάθε πρόβλημα. «Ο οργανισμός έχει εκπαιδευτεί σε βάθος να σκέφτεται όπως ο Στιβ», έγραφε το Fortune το 2009. «Οι άνθρωποι μπορούσαν να φανταστούν: “Αυτό θα έκανε ο Στιβ”».
Είχε επίσης φροντίσει να υπάρχει ένας σαφής «δεύτερος» στην ιεραρχία: ο Τιμ Κουκ, ειδικός στη βιομηχανική παραγωγή και την εφοδιαστική αλυσίδα, ο οποίος είχε ήδη δοκιμαστεί στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που ο Τζομπς απουσίαζε για ιατρικούς λόγους. Ο Τζομπς φρόντιζε, επιπλέον, να μην περιστρέφονται όλα γύρω από τον ίδιο. Ο Κουκ και άλλα στελέχη είχαν επίσης την ευκαιρία να βρεθούν στο προσκήνιο, καθώς εμφανίζονταν μαζί του στη σκηνή και συμμετείχαν στις τηλεδιασκέψεις για τα οικονομικά αποτελέσματα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Κουκ συγκαταλέγεται στα ονόματα που ακούγονται ως πιθανοί αντικαταστάτες του Χουάνγκ, ακόμη και από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Στην Amazon, ο Μπέζος φρόντισε να αποτυπώσει τη φιλοσοφία του για τη διοίκηση σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο λειτουργίας, μέσα από ένα σύνολο αρχών ηγεσίας που διαμόρφωσε μαζί με τον Τζάσι και άλλα στελέχη. Ο Μπέζος επέλεξε τον Τζάσι ως τον πρώτο συνεργάτη που ανέλαβε να τον ακολουθεί ως “σκιά” του, παρακολουθώντας στενά τον τρόπο με τον οποίο ασκούσε τα καθήκοντά του επί περίπου 18 μήνες. Εκείνη την περίοδο οι δύο τους συνέλαβαν την ιδέα της Amazon Web Services (AWS), της υπηρεσίας cloud της εταιρείας. Στη συνέχεια, ο Μπέζος εμπιστεύτηκε στον Τζάσι την ανάπτυξη και τη διοίκησή της. Έτσι, όταν τελικά επιλέχθηκε ως διάδοχός του, ο Τζάσι είχε ήδη την ευθύνη μιας εξαιρετικά σημαντικής και πολύτιμης επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Μέρος της ιδιοφυΐας τόσο του Μπέζος όσο και του Τζομπς ήταν ότι κατάφεραν να μετατρέψουν τις προσωπικές τους ικανότητες σε εταιρική κουλτούρα και τρόπο λειτουργίας. Στην Nvidia είναι δύσκολο να εντοπίσει κανείς αντίστοιχες πρακτικές. Και αυτό συνιστά σοβαρή αποτυχία του Χουάνγκ ως ηγέτη. Ο διάδοχός του θα κληθεί τώρα να βρει τον τρόπο να διοικήσει μια εταιρεία που έχει οικοδομηθεί γύρω από έναν άνθρωπο ο οποίος δεν βρίσκεται πλέον εκεί.
Αυτό είναι ένα στοιχείο της κληρονομιάς του Χουάνγκ που κανείς δεν θα πρέπει να επιχειρήσει να αναπαράγει.
* Η Beth Kowitt είναι αρθρογράφος του Bloomberg Opinion και καλύπτει θέματα που αφορούν τον επιχειρηματικό κόσμο των ΗΠΑ. Προηγουμένως, εργάστηκε ως αρχισυντάκτρια και συντάκτρια στο περιοδικό Fortune
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
